സോഷ്യൽ മീഡിയ എന്ന 'ഡിജിറ്റൽ ലഹരി': കോടതിയിൽ ഹാജരായി സക്കർബർഗ്; അളവില്ലാത്ത സ്യൂട്ടിന് പരിഹാസം; 'കെ.ജി.എം' കേസിൽ വിചാരണ മുറുകുന്നു; ടെക് ഭീമന്മാർക്ക് നിർണ്ണായകം; ഡിജിറ്റൽ അടിമത്തത്തിന് മെറ്റ മറുപടി പറയേണ്ടി വരുമോ?

ലോസ് ആഞ്ചലസ്: സോഷ്യൽ മീഡിയ അടിമത്തവും കൗമാരക്കാരുടെ മാനസികാരോഗ്യവും സംബന്ധിച്ച നിർണ്ണായക നിയമപോരാട്ടത്തിൽ സാക്ഷി പറയാനായി മെറ്റാ മേധാവി മാർക്ക് സക്കർബർഗ് കാലിഫോർണിയയിലെ കോടതിയിൽ ഹാജരായി. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ദശലക്ഷക്കണക്കിന് കൗമാരക്കാരെയും കുട്ടികളെയും സോഷ്യൽ മീഡിയ എന്ന 'ഡിജിറ്റൽ ലഹരി'ക്ക് അടിമയാക്കി മാനസികാരോഗ്യ തകർച്ചയിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടു എന്നാരോപിച്ചുള്ള സുപ്രധാനമായ വിചാരണയിലാണ് അദ്ദേഹം ഹാജരായത്.

സ്യൂട്ടിൽ വന്ന പരിഹാസം; ശാന്തനായി സക്കർബർഗ്

വിചാരണയ്ക്കായി എത്തിയ സക്കർബർഗിന്റെ വേഷവിധാനം ഇതിനോടകം തന്നെ അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ ചർച്ചയായിട്ടുണ്ട്. 41-കാരനായ ശതകോടീശ്വരൻ തന്റെ ശരീരത്തിന് ഒട്ടും പാകമല്ലാത്ത (Ill-fitting), വലിപ്പം കൂടിയ ഒരു നീവി ബ്ലൂ സ്യൂട്ട് ധരിച്ചാണ് കോടതിയിലെത്തിയത്. അദ്ദേഹത്തിനായി പ്രത്യേകം തുന്നിച്ചെടുത്തതല്ലാത്ത, വിപണിയിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് വാങ്ങിയതാണെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്ന സ്യൂട്ടിനെതിരെ വിമർശകർ രൂക്ഷമായ പരിഹാസമാണ് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ഉയർത്തുന്നത്. "രണ്ടാം ക്ലാസ്സിൽ പഠിക്കുന്ന ഒരു കുട്ടി പള്ളിയിൽ പോകാൻ നിർബന്ധപൂർവ്വം ധരിപ്പിച്ചു വിട്ട സ്യൂട്ട്" എന്നാണ് ചിലർ ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. തന്റെ അഭിഭാഷകൻ പോൾ സ്മിത്തിനോടൊപ്പം എത്തിയ സക്കർബർഗ്, കോടതിക്ക് പുറത്ത് തടിച്ചു കൂടിയ ക്യാമറകൾക്ക് നേരെ നേരിയ പുഞ്ചിരിയോടെ തികഞ്ഞ ആത്മവിശ്വാസം പ്രകടിപ്പിച്ചു.

കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലം: കെ.ജി.എം എന്ന പെൺകുട്ടിയുടെ പോരാട്ടം

കാലിഫോർണിയ സ്വദേശിയായ 'കെ.ജി.എം' (KGM) എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന 20 വയസ്സുകാരി നൽകിയ പരാതിയാണ് വിചാരണയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു. ആറാം വയസ്സു മുതൽ യൂട്യൂബും ഒമ്പതാം വയസ്സു മുതൽ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമും ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങിയ താൻ, പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുടെ അടിമത്തം ഉളവാക്കുന്ന ഡിസൈൻ (Addictive Design) കാരണം കടുത്ത വിഷാദരോഗത്തിനും ആത്മഹത്യാ ചിന്തകൾക്കും ഇരയായെന്ന് ഇവർ ആരോപിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് കുട്ടികളുടെ ജീവിതം തകർത്തതിന് മെറ്റയും ഗൂഗിളും ഉത്തരം പറയണമെന്നാണ് പരാതിക്കാരിയുടെ വാദം. സമാനമായ 1,600-ഓളം കേസുകളിൽ ആദ്യത്തേതാണിത്. ഈ കേസിലെ വിധി വരാനിരിക്കുന്ന മറ്റെല്ലാ കേസുകളെയും ബാധിക്കും എന്നതിനാൽ ഇതിനെ ഒരു 'ബെൽവെതർ ട്രയൽ' (Bellwether Trial) ആയാണ് നിയമലോകം കാണുന്നത്.

വിചാരണയിലെ നിർണ്ണായക നിമിഷങ്ങൾ

കോടതിയിൽ പ്രോസിക്യൂഷൻ അഭിഭാഷകൻ മാർക്ക് ലാനിയർ സക്കർബർഗിനെ വിയർപ്പിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങളുമായി നേരിട്ടു. ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിലെ 'ഇൻഫിനിറ്റ് സ്ക്രോളിംഗ്', 'ലൈക്കുകൾ', 'നോട്ടിഫിക്കേഷനുകൾ' എന്നിവ കുട്ടികളുടെ തലച്ചോറിനെ അടിമയാക്കാൻ വേണ്ടി കാസിനോകളിലെ ഗെയിമുകൾക്ക് സമാനമായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തതാണെന്ന് ലാനിയർ ആരോപിച്ചു. ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിലെ ബ്യൂട്ടി ഫിൽട്ടറുകൾ കൗമാരക്കാരായ പെൺകുട്ടികളിൽ ശരീരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അപകർഷതാബോധം (Body Dysmorphia) വളർത്തുന്നുണ്ടെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയപ്പോൾ, സക്കർബർഗ് അതിനെ പ്രതിരോധിച്ചു.

ജനങ്ങൾക്ക് സ്വയം പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുകയാണ് തങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം. 13 വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികൾ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം ഉപയോഗിക്കുന്നത് തടയാൻ മെറ്റ പരാജയപ്പെട്ടുവെന്നും ലാനിയർ കുറ്റപ്പെടുത്തി. കുട്ടികൾ തങ്ങളുടെ പ്രായം തെറ്റായി നൽകി പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിൽ കയറുന്നതിൽ തനിക്ക് അത്ഭുതം തോന്നുന്നില്ലെന്നും അത് തടയാൻ കമ്പനി ശ്രമിക്കുന്നുണ്ടെന്നും സക്കർബർഗ് മറുപടി നൽകി.

മെറ്റയുടെ പ്രതിരോധം

കുട്ടികളുടെ മാനസികാരോഗ്യത്തിന് സോഷ്യൽ മീഡിയ നേരിട്ട് ഉത്തരവാദിയല്ലെന്നാണ് മെറ്റയുടെയും ഗൂഗിളിന്റെയും അഭിഭാഷകർ വാദിക്കുന്നത്. പരാതിക്കാരിയായ യുവതിയുടെ മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണം അവരുടെ അസ്ഥിരമായ കുടുംബസാഹചര്യങ്ങളാണെന്ന് മെറ്റയുടെ അഭിഭാഷകൻ പോൾ സ്മിത്ത് കോടതിയിൽ പറഞ്ഞു. മാനസിക വിഷമങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗമായി മാത്രമാണ് അവർ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിനെ ഉപയോഗിച്ചതെന്നും മെറ്റ വാദിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം മേധാവി ആദം മോസേരിയും ഇതേ വാദമുയർത്തിയിരുന്നു.