യുറേനിയം സമ്പൂഷ്ടീകരണം തുടരും, ഉപരോധം പിന്വലിക്കണം, നഷ്ടപരിഹാരം വേണം, ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങളില് നിന്ന് അമേരിക്കന് സേന പിന്മാറണം, ഹിസ്ബുല്ലയെ തൊടരുത്: ഇറാന് മുന്പോട്ട് വച്ച പത്ത് നിര്ദേശങ്ങളില് ഒന്പതും അംഗീകരിക്കാന് പറ്റാത്തത്; നാണം കെട്ട് ഒരുവിധത്തില് തല്ക്കാലത്തേക്ക് തലയൂരി ട്രംപ്; കരാര് അംഗീകരിച്ചാല് ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ നിലനില്പ്പ് അപകടത്തിലാവും
വാഷിംഗ്ടണ്: പശ്ചിമേഷ്യയിലെ യുദ്ധകാര്മേഘങ്ങള്ക്കിടയില് ഇറാന് മുന്നോട്ടുവെച്ച പത്ത് ഇന സമാധാന കരാര് അമേരിക്കയെയും ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തെയും വിയര്പ്പിക്കുന്നു. കരാറിലെ പത്തില് ഒന്പത് നിര്ദ്ദേശങ്ങളും അമേരിക്കയ്ക്ക് അപ്രായോഗികവും അംഗീകരിക്കാന് കഴിയാത്തതുമാണെന്ന വിലയിരുത്തലുകള്ക്കിടയിലും, തല്ക്കാലം നാണക്കേട് ഒഴിവാക്കാന് രണ്ടാഴ്ചത്തെ വെടിനിര്ത്തല് പ്രഖ്യാപിച്ച് തടിയൂരിയിരിക്കുകയാണ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപ്. എന്നാല്, ഇറാന്റെ കടുത്ത ഉപാധികള് പൂര്ണ്ണമായി തള്ളിക്കളയാന് അമേരിക്ക തയ്യാറാവാത്തത് ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ നിലനില്പ്പിനെത്തന്നെ ബാധിക്കുമെന്ന ഭീതി പരത്തുന്നു.
ഇറാന് മുന്നോട്ടുവെച്ച വ്യവസ്ഥകള് നയതന്ത്രപരമായി അമേരിക്കയെ പ്രതിരോധത്തിലാക്കുന്നതാണ്. പ്രായോഗികമായി നടപ്പിലാക്കാന് അസാധ്യമായവയാണ് ഇതില് ഭൂരിഭാഗവും. അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മര്ദ്ദങ്ങള് അവഗണിച്ച് യുറേനിയം സംപൂഷ്ടീകരണം തുടരുമെന്ന ശാഠ്യം. പതിറ്റാണ്ടുകളായി പശ്ചിമേഷ്യയില് അമേരിക്ക പുലര്ത്തുന്ന സൈനിക മേധാവിത്വം അവസാനിപ്പിച്ച് ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങളില് നിന്ന് സേനയെ പിന്വലിക്കണമെന്ന ആവശ്യം, ഹിസ്ബുല്ല ഉള്പ്പെടെയുള്ള ഇറാന് അനുകൂല സായുധ ഗ്രൂപ്പുകള്ക്കെതിരായ നീക്കങ്ങളില് നിന്ന് അമേരിക്ക പിന്മാറണം, ഉപരോധങ്ങള് പിന്വലിക്കുന്നതിനൊപ്പം തന്നെ ഇതുവരെയുണ്ടായ നഷ്ടങ്ങള്ക്ക് ഭീമമായ നഷ്ടപരിഹാരം നല്കണം-ഈ നിര്ദ്ദേശങ്ങളൊന്നും അംഗീകരിക്കാന് അമേരിക്കയ്ക്ക് കഴിയില്ല.
ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് തുറന്നുനല്കാം എന്ന ഇറാന്റെ ഉറപ്പിന് മേല് ട്രംപ് പ്രഖ്യാപിച്ച രണ്ടാഴ്ചത്തെ വെടിനിര്ത്തല് ഒരു ഒത്തുതീര്പ്പല്ല, മറിച്ച് തല്ക്കാലത്തേക്ക് തലയൂരാനുള്ള തന്ത്രം മാത്രമാണെന്നാണ് വിമര്ശനം. ഇറാന്റെ കടുത്ത ഉപാധികള്ക്ക് മുന്നില് അമേരിക്ക ഇത്രയെങ്കിലും അയഞ്ഞത് ആഗോളതലത്തില് രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിന് മങ്ങലേല്പ്പിച്ചു. അമേരിക്ക ഇറാന്റെ വ്യവസ്ഥകള്ക്ക് ഭാഗികമായെങ്കിലും വഴങ്ങിയാല് അത് ഗള്ഫ് മേഖലയിലെ സമാധാന അന്തരീക്ഷത്തെ തകര്ക്കും. സൗദി അറേബ്യയും യു.എ.ഇയും ഉള്പ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങള് ഇറാന്റെ പ്രാദേശിക മേധാവിത്വത്തെ ഭയപ്പെടുന്നു. ഇറാന് അനുകൂല ഗ്രൂപ്പുകള്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന സംരക്ഷണം തങ്ങളുടെ ആഭ്യന്തര സുരക്ഷയെ അപകടത്തിലാക്കുമെന്ന് ഈ രാജ്യങ്ങള് വിശ്വസിക്കുന്നു.
അമേരിക്കയുടെ ഈ ചുവടുമാറ്റം തങ്ങളെ ഒറ്റപ്പെടുത്തുമോ എന്ന ആശങ്കയില് ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങള് പുതിയ പ്രതിരോധ സഖ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ചുരുക്കത്തില്, ഇറാന്റെ നിബന്ധനകള് അംഗീകരിക്കാന് കഴിയില്ലെന്ന് പറയുന്നതിനൊപ്പം തന്നെ വെടിനിര്ത്തലിലൂടെ ഒരു കരാറിലേക്ക് വാതില് തുറന്നിടുന്നത് ട്രംപിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നിലനില്പ്പിന് വേണ്ടിയുള്ള നാണംകെട്ട കളിയായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. അമേരിക്കന് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപ് ഈ നിര്ദ്ദേശങ്ങള് 'പ്രവര്ത്തനക്ഷമമായ അടിസ്ഥാനം' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും രണ്ടാഴ്ചത്തെ താല്ക്കാലിക വെടിനിര്ത്തല് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
ഇറാന് മുന്നോട്ടുവെച്ച പ്രധാനപ്പെട്ട പത്ത് നിര്ദ്ദേശങ്ങള് ഇവയാണ്:
യുറേനിയം സംപൂഷ്ടീകരണം: ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായുള്ള യുറേനിയം സംപൂഷ്ടീകരണം തുടരാന് അമേരിക്ക സമ്മതിക്കണം.
ഉപരോധങ്ങള് പിന്വലിക്കണം: ഇറാന്റെ മേലുള്ള പ്രാഥമികവും ദ്വിതീയവുമായ എല്ലാ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളും പൂര്ണ്ണമായും നീക്കം ചെയ്യണം.
അമേരിക്കന് സേനയുടെ പിന്മാറ്റം: ഗള്ഫ് മേഖലയിലെ സൈനിക താവളങ്ങളില് നിന്ന് അമേരിക്കന് സൈന്യം പൂര്ണ്ണമായും പിന്മാറണം.
ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണം: ലോകത്തെ പ്രധാന എണ്ണക്കടത്തു പാതയായ ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിന്മേല് ഇറാന്റെ സൈനിക നിയന്ത്രണവും മേല്നോട്ടവും അംഗീകരിക്കണം.
ഹിസ്ബുല്ലയെ സംരക്ഷിക്കണം: ലെബനനിലെ ഹിസ്ബുല്ല ഉള്പ്പെടെയുള്ള ഇറാന്റെ സഖ്യകക്ഷികള്ക്കെതിരായ ഇസ്രായേലിന്റെയും അമേരിക്കയുടെയും ആക്രമണങ്ങള് അവസാനിപ്പിക്കണം.
നഷ്ടപരിഹാരം: ഉപരോധങ്ങള് മൂലമുണ്ടായ സാമ്പത്തിക തകര്ച്ചയ്ക്കും യുദ്ധക്കെടുതികള്ക്കും അമേരിക്ക നഷ്ടപരിഹാരം നല്കണം (ഇത് നേരിട്ടുള്ള പണമായോ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിനുള്ള സഹായമായോ വേണം).
മരവിപ്പിച്ച ആസ്തികള്: വിദേശ ബാങ്കുകളില് മരവിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഇറാന്റെ എല്ലാ സാമ്പത്തിക ആസ്തികളും ഉടന് വിട്ടുനല്കണം.
സുരക്ഷാ ഗ്യാരണ്ടി: ഭാവിയില് ഇറാന്റെ ഭൂപ്രദേശത്തിന് നേരെ യാതൊരുവിധ സൈനിക ആക്രമണങ്ങളും ഉണ്ടാവില്ലെന്ന് അമേരിക്ക ഉറപ്പുനല്കണം.
കടത്തു ഫീസ്: ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലൂടെ പോകുന്ന കപ്പലുകളില് നിന്ന് ഓരോന്നിനും ഏകദേശം $2 മില്യണ് ട്രാന്സിറ്റ് ഫീ ഈടാക്കാനുള്ള അവകാശം (ഇത് ഒമാനുമായി പങ്കിടും).
യു.എന് സുരക്ഷാ കൗണ്സില് പ്രമേയം: ഈ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകള് ലംഘിക്കപ്പെടാതിരിക്കാന് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സുരക്ഷാ കൗണ്സില് മുഖേന ഇതിന് അന്താരാഷ്ട്ര നിയമസാധുത നല്കണം.
ഈ നിര്ദ്ദേശങ്ങളില് ഭൂരിഭാഗവും (പ്രത്യേകിച്ച് 9 എണ്ണം) അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും നിലവില് അംഗീകരിക്കാന് കഴിയാത്തവയാണെന്ന് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകര് വിലയിരുത്തുന്നു. ഗള്ഫില് നിന്നുള്ള അമേരിക്കന് പിന്മാറ്റവും ഹിസ്ബുല്ലയെ സംരക്ഷിക്കണമെന്ന ആവശ്യവും മേഖലയിലെ സൈനിക സന്തുലിതാവസ്ഥയെ തകര്ക്കുമെന്ന് ടോബിയാസ് എല്വുഡ് പോലുള്ള പ്രമുഖര് വിമര്ശിക്കുന്നു.
ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ നിലനില്പ്പ്: ഇറാന്റെ സൈനിക മേധാവിത്വം അംഗീകരിക്കുന്നത് സൗദി അറേബ്യ, യു.എ.ഇ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ സുരക്ഷയെ അപകടത്തിലാക്കുമെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ട്രംപിന്റെ വെടിനിര്ത്തല് പ്രഖ്യാപനം അമേരിക്കയുടെ 'നാണംകെട്ട പിന്മാറ്റം' ആണെന്നും ഇറാന്റെ കടുത്ത ഉപാധികള്ക്ക് മുന്നില് കീഴടങ്ങലാണെന്നും വിമര്ശനമുണ്ട്.