'നേതാവ് ഇപ്പോഴും ജീവിക്കുന്നു, വിജയം നമുക്കൊപ്പമാണ്'; അമേരിക്കയുമായുള്ള ചര്ച്ചകളില് നിന്നും ഇറാന് പിന്മാറണമെന്നും തിരിച്ചടി നല്കണമെന്നുമാണ് ജനക്കൂട്ടത്തില് ഒരു വിഭാഗം; അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ പോരാട്ടത്തില് ഇറാന്റെ 'വിജയം' ആഘോഷിച്ച് ടെഹ്റാനില് വിജയാഹ്ലാദ റാലി; ഇറാനില് ഖൊമേനി അനുസ്മരണവും വന് റാലികളും; വെടിനിര്ത്തലിന് ഇനി എന്തു സംഭവിക്കും
ടെഹ്റാന്: പശ്ചിമേഷ്യയില് ഏറെ പ്രതീക്ഷയോടെ പ്രഖ്യാപിച്ച വെടിനിര്ത്തല് കരാര് നടപ്പിലാകും മുന്പേ പാളുമോ എന്ന ആശങ്ക ശക്തം. സമാധാനത്തിനായുള്ള ചര്ച്ചകള്ക്കിടയിലും ഇറാനില് ഭരണകൂടത്തിന്റെ കരുത്ത് വിളിച്ചോതുന്ന വന് റാലികള് നടന്നു. ഫെബ്രുവരിയില് കൊല്ലപ്പെട്ട പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള അലി ഖൊമേനിയുടെ മരണാനന്തരമുള്ള നാല്പ്പതാം നാള് (നാല്പ്പത്) ആചരിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളാണ് ടെഹ്റാനിലെ തെരുവുകളില് അണിനിരന്നത്.
അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ പോരാട്ടത്തില് ഇറാന്റെ 'വിജയം' ആഘോഷിക്കുന്ന ചടങ്ങായാണ് ഔദ്യോഗിക മാധ്യമങ്ങള് ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. എന്നാല്, രണ്ടാഴ്ചത്തെ വെടിനിര്ത്തലിന് ധാരണയായെങ്കിലും വ്യവസ്ഥകളെച്ചൊല്ലിയുള്ള കടുത്ത തര്ക്കം മേഖലയെ വീണ്ടും യുദ്ധഭീതിയുടെ നിഴലിലാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. സമാധാന കരാര് വെറും കടലാസിലൊതുങ്ങുമോ എന്ന ആശങ്കയിലാണ് ലോകരാജ്യങ്ങള്.
ഫെബ്രുവരി 28-ന് ഇസ്രായേല്-യുഎസ് ആക്രമണത്തിലാണ് അലി ഖൊമേനി കൊല്ലപ്പെട്ടത്. അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ആദരസൂചകമായി ടെഹ്റാന്, ഉര്മിയ, ഗോര്ഗാന് എന്നിവിടങ്ങളില് നടന്ന അനുസ്മരണ ചടങ്ങുകളില് വന് ജനപങ്കാളിത്തമാണ് ദൃശ്യമായത്. ഖൊമേനിയുടെ ചിത്രങ്ങളും ഇറാന്റെ ദേശീയ പതാകകളും ഏന്തിയ ജനക്കൂട്ടം അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരെ പ്രകോപനപരമായ മുദ്രാവാക്യങ്ങള് മുഴക്കി.
പാകിസ്ഥാന് മധ്യസ്ഥതയില് നടന്ന ചര്ച്ചയില് ഇറാന്, ഇറാഖ്, ലെബനന്, യമന് എന്നിവിടങ്ങളില് പൂര്ണ്ണമായ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനാണ് ധാരണയായതെന്ന് ഇറാന് അവകാശപ്പെടുന്നു. എന്നാല്, ഈ വെടിനിര്ത്തല് കരാര് ലെബനന് ബാധകമല്ലെന്ന ഇസ്രായേലിന്റെയും അമേരിക്കയുടെയും നിലപാടാണ് കാര്യങ്ങള് സങ്കീര്ണ്ണമാക്കുന്നത്. കരാറിലെ അവ്യക്തതകള് ഇരുപക്ഷവും തങ്ങള്ക്കനുകൂലമായി വ്യാഖ്യാനിക്കുകയാണിപ്പോള്.
വെടിനിര്ത്തല് പ്രഖ്യാപനം വന്ന് മണിക്കൂറുകള്ക്കകം ലെബനനില് ഇസ്രായേല് ആക്രമണം അതിശക്തമാക്കി. ഹിസ്ബുള്ളയുടെ നൂറിലധികം കേന്ദ്രങ്ങളില് ഇസ്രായേല് സൈന്യം ബോംബാക്രമണം നടത്തി. കഴിഞ്ഞ ദിവസം മാത്രം 180-ലേറെ പേരാണ് ലെബനനില് കൊല്ലപ്പെട്ടത്. ഹിസ്ബുള്ളയെ പൂര്ണ്ണമായും നിരായുധരാക്കുകയാണ് തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യമെന്നും അതില് വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലെന്നും ഇസ്രായേല് പ്രധാനമന്ത്രി ബെഞ്ചമിന് നെതന്യാഹു ആവര്ത്തിച്ചു.
കൊല്ലപ്പെട്ട ഖൊമേനിയുടെ മകന് മോജ്താബ ഖൊമേനിയാണ് ഇറാന്റെ പുതിയ പരമോന്നത നേതാവായി നിയമിതനായത്. എന്നാല് പിതാവ് കൊല്ലപ്പെട്ട അതേ ആക്രമണത്തില് പരിക്കേറ്റ അദ്ദേഹം ഇതുവരെ പൊതുവേദിയില് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ഇത് ഇറാനിലെ പുതിയ നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ച് ചില അഭ്യൂഹങ്ങള്ക്കും വഴിമാറുന്നുണ്ട്. അതേസമയം, പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെസെഷ്കിയാന് ടെഹ്റാനിലെ അനുസ്മരണ പരിപാടികളില് സജീവമായി പങ്കെടുത്തു.
സമാധാന ചര്ച്ചകള്ക്കായി അമേരിക്കന് വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെ.ഡി. വാന്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഉന്നതതല പ്രതിനിധി സംഘം ശനിയാഴ്ച പാകിസ്ഥാന് തലസ്ഥാനമായ ഇസ്ലാമാബാദില് എത്തും. ഇറാനുമായുള്ള ചര്ച്ചകളുടെ അടുത്ത ഘട്ടം ഇവിടെ വെച്ചാണ് നടക്കുക. എന്നാല് അമേരിക്കയുടെ വാഗ്ദാനങ്ങള് 'കപടമാണെന്നും' ചരിത്രം ആവര്ത്തിക്കുമെന്നുമാണ് ഇറാനിലെ പ്രക്ഷോഭകര്ക്കിടയിലുള്ള പൊതുവികാരം.
വെടിനിര്ത്തല് കരാര് ലംഘിക്കപ്പെടുന്നതിനെതിരെ ഇറാനിലെ യുവതലമുറയില് കടുത്ത പ്രതിഷേധമാണ് നിലനില്ക്കുന്നത്. 'നേതാവ് ഇപ്പോഴും ജീവിക്കുന്നു, വിജയം നമുക്കൊപ്പമാണ്' എന്നാണ് ടെഹ്റാനിലെ തെരുവുകളില് ഉയര്ന്ന പ്രധാന മുദ്രാവാക്യം. അമേരിക്കയുമായുള്ള ചര്ച്ചകളില് നിന്നും ഇറാന് പിന്മാറണമെന്നും തിരിച്ചടി നല്കണമെന്നുമാണ് ജനക്കൂട്ടത്തില് ഒരു വിഭാഗം ആവശ്യപ്പെടുന്നത്.
യുദ്ധം രൂക്ഷമായതോടെ തടസ്സപ്പെട്ട ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് വഴിയുള്ള ചരക്കുനീക്കം ഭാഗികമായി പുനരാരംഭിച്ചത് ആഗോള വിപണിയില് നേരിയ ആശ്വാസം നല്കുന്നുണ്ട്. യുഎഇയില് നിന്നുള്ള എണ്ണയുമായി ഒരു കപ്പല് ഈ പാതയിലൂടെ കടന്നുപോയി. ലോകത്തെ എണ്ണ-വാതക നീക്കത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്നും നടക്കുന്നത് ഈ തന്ത്രപ്രധാനമായ ജലപാതയിലൂടെയാണ്.
അതിനിടെ, ലെബനനുമായി നേരിട്ടുള്ള ചര്ച്ചകള്ക്ക് തയ്യാറാണെന്ന് നെതന്യാഹു അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഹിസ്ബുള്ളയെ നിരായുധരാക്കി സമാധാനം സ്ഥാപിക്കാനാണ് ഈ നീക്കമെന്നാണ് ഇസ്രായേല് പറയുന്നത്. എന്നാല് ലെബനനില് ഇസ്രായേല് നടത്തുന്ന കടന്നാക്രമണം നിര്ത്താതെ ഒരു ചര്ച്ചയ്ക്കുമില്ലെന്ന നിലപാടിലാണ് ഹിസ്ബുള്ള അനുകൂലികള്. വരും ദിവസങ്ങളിലെ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങള് പശ്ചിമേഷ്യയുടെ ഭാവി നിശ്ചയിക്കും.