കർണാടകയിലെ ആ ഗർഭിണിയുടെ മരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹൃദയത്തെ തന്നെ വല്ലാതെ ഉലച്ചു; പെട്ടെന്ന് കുറച്ച് ആളുകൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തോട് വന്ന് പ്രാർഥിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടതും മനസ്സിൽ അന്ന് ദൃഢമാക്കിയത് ഒരൊറ്റ കാര്യം; പിന്നീട് പ്രദേശത്ത് കണ്ടത് തീർത്തും കൗതുകകരമായ കാര്യങ്ങൾ; ഇത് ഇന്ത്യയോട് ഏറെ മതിപ്പുണ്ടായിരുന്ന അലി ഖമനേയിയുടെ കഥ

ഡൽഹി: ഇറാൻ പരമോന്നത നേതാവായിരുന്ന ആയത്തുള്ള അലി ഖമനേയിക്ക് ഭാരതത്തോടുണ്ടായിരുന്ന സവിശേഷമായ ആത്മബന്ധത്തെയും അദ്ദേഹം കർണാടകയിൽ നിർമ്മിച്ച ആശുപത്രിയെയും കുറിച്ചുള്ള ഹൃദയസ്പർശിയായ വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവരുന്നു. ഇന്ത്യ ടുഡേ കോൺക്ലേവ് 2026-ൽ സംസാരിക്കവെ ഖമനേയിയുടെ പ്രതിനിധി അബ്ദുൾ മജീദ് ഹക്കീം ഇലാഹിയാണ് ഈ അപൂർവ്വ ചരിത്രങ്ങൾ പങ്കുവെച്ചത്. ഇന്ത്യയുടെ വൈവിധ്യത്തെയും സംസ്കാരത്തെയും ആദരവോടെ കണ്ടിരുന്ന ഒരു ലോകനേതാവിന്റെ അധികമാരും അറിയാത്ത വ്യക്തിജീവിതത്തിലേക്കാണ് ഈ ഓർമ്മകൾ വിരൽചൂണ്ടുന്നത്.

1980-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ, ഇറാന്റെ പ്രസിഡന്റാകുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള കാലത്താണ് അലി ഖമനേയി ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്നത്. കർണാടകയിലെ ചിക്ക്ബല്ലപൂർ ജില്ലയിലെ അലിപുര എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ അദ്ദേഹം എത്തിയപ്പോൾ കണ്ട ഒരു കാഴ്ച അദ്ദേഹത്തെ വല്ലാതെ വേദനിപ്പിച്ചു. ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീ മതിയായ ചികിത്സ ലഭിക്കാതെ മരണപ്പെട്ടിരുന്നു. ഗ്രാമത്തിൽ ആശുപത്രി ഇല്ലാത്തതിനാൽ ബെംഗളൂരുവിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയായിരുന്നു മരണം.

ആ സ്ത്രീയുടെ മൃതദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രാർത്ഥിക്കാൻ ഗ്രാമവാസികൾ ഖമനേയിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. മരണകാരണം തിരക്കിയ അദ്ദേഹം, ഒരു ആശുപത്രിയുടെ അഭാവം മൂലം ഒരു ജീവൻ പൊലിഞ്ഞു എന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി. ആ ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ആശുപത്രി നിർമ്മിക്കാനുള്ള പൂർണ്ണ ധനസഹായം താൻ നൽകാമെന്ന് അദ്ദേഹം അവിടെവെച്ച് പ്രഖ്യാപിച്ചു. വാക്കുപാലിച്ച അദ്ദേഹം പണം നൽകുകയും അലിപുരയിൽ ആധുനികമായ ഒരു ആശുപത്രി ഉയരുകയും ചെയ്തു. ഒരു വിദേശ നേതാവ് ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമത്തോടു കാണിച്ച ഈ കരുണ ഇന്നും ആ നാട്ടുകാർ നന്ദിയോടെ സ്മരിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ സഹിഷ്ണുതയെയും സഹവർത്തിത്വത്തെയും കുറിച്ച് ഖമനേയിക്ക് വലിയ മതിപ്പായിരുന്നു. ലോകത്തെ മുസ്ലീങ്ങൾക്കിടയിൽ ഐക്യമുണ്ടാകണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന അദ്ദേഹം, വിവിധ മതവിഭാഗങ്ങൾ എങ്ങനെ സമാധാനത്തോടെ ഒന്നിച്ച് ജീവിക്കുന്നു എന്നതിന് ഉദാഹരണമായി എപ്പോഴും ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചിരുന്നത് ഇന്ത്യയെ ആയിരുന്നു.

"അവരെ നോക്കൂ, അവർക്ക് നിരവധി മതങ്ങളുണ്ട്, വൈവിധ്യമാർന്ന സമൂഹങ്ങളുണ്ട്, എന്നിട്ടും അവർ എത്ര മനോഹരമായി ഒന്നിച്ച് കഴിയുന്നു," എന്ന് അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും പറയാറുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ഇലാഹി ഓർമ്മിക്കുന്നു. ഇന്ത്യക്കാരെ വിശ്വസ്തരും ദയയുള്ളവരുമായിട്ടാണ് അദ്ദേഹം വിലയിരുത്തിയിരുന്നത്.

ഖമനേയിക്ക് ഇന്ത്യയോടുള്ള താൽപ്പര്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇരുപതുകളിൽ തന്നെ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം രചിച്ച ആദ്യ പുസ്തകം പോലും ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചായിരുന്നു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രണ്ട് വാല്യങ്ങളിലായി പേർഷ്യൻ ഭാഷയിൽ എഴുതിയ ഈ പുസ്തകം പിന്നീട് ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യാനും അദ്ദേഹം താൽപ്പര്യപ്പെട്ടു.

ചരിത്രത്തിലും സാഹിത്യത്തിലും അഗാധപാണ്ഡിത്യമുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹം ഹൈദരാബാദ് സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ ചാർമിനാറിനെക്കുറിച്ചും ജമാ മസ്ജിദിനെക്കുറിച്ചും ടൂർ ഗൈഡുകൾ നൽകിയ തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ തിരുത്തിക്കൊടുക്കുക വരെ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കവിതയെ ജീവനുതുല്യം സ്നേഹിച്ചിരുന്ന അദ്ദേഹം, ഇന്ത്യൻ കവിതകളിലെ ആത്മീയ ആഴത്തെയും ഭക്തിയെയും വല്ലാതെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു. പലപ്പോഴും ഇന്ത്യൻ കവികളെ ഇറാനിലേക്ക് ക്ഷണിച്ച് കവിതകൾ അവതരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവസരമൊരുക്കുമായിരുന്നു.

മുൻ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഡോ. മൻമോഹൻ സിങ്ങുമായി ഖമനേയി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചയെക്കുറിച്ചും ഇലാഹി വിവരിച്ചു. വെറും 15-20 മിനിറ്റുകൾ മാത്രം നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന കൂടിക്കാഴ്ച ഒന്നര മണിക്കൂറിലധികമാണ് നീണ്ടുനിന്നത്. ആ സമയം മുഴുവൻ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയുടെ പൈതൃകം, തത്ത്വചിന്ത, സംസ്കാരം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചുകൊണ്ടേയിരുന്നു. ഇന്ത്യയും ഇറാനും തമ്മിൽ എന്നും ഊഷ്മളമായ സൗഹൃദം പുലർത്തണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു. തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന നാളുകളിൽ പോലും ഇന്ത്യയുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ എന്തെങ്കിലും വിള്ളലുകൾ ഉണ്ടോ എന്നും സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ എന്തുചെയ്യണമെന്നും അദ്ദേഹം അന്വേഷിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.

ഒരു യുവ പുരോഹിതനായി ഇന്ത്യയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച ഖമനേയിക്ക് കാശ്മീരും കർണാടകയും എന്നും പ്രിയപ്പെട്ട ഇടങ്ങളായിരുന്നു. വിവിധ മതവിഭാഗങ്ങളും സമുദായങ്ങളും എങ്ങനെ ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കുന്നു എന്നതിന് ഉദാഹരണമായി ഖമനേയി എപ്പോഴും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നത് ഇന്ത്യയെയായിരുന്നു. "അവരെ നോക്കൂ, എത്രയോ മതങ്ങളും വിഭാഗങ്ങളുമാണ് അവിടെയുള്ളത്, എന്നിട്ടും അവർ എത്ര മനോഹരമായി ഒന്നിച്ച് കഴിയുന്നു" എന്ന് അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും പ്രശംസിച്ചിരുന്നതായി ഇലാഹി ഓർമ്മിക്കുന്നു. ഇന്ത്യക്കാരെ വിശ്വസ്തരും ദയയുള്ളവരുമായിട്ടാണ് അദ്ദേഹം കണ്ടിരുന്നത്.

ഖമനേയിക്ക് ഇന്ത്യയോടുള്ള താൽപ്പര്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ 22-ാം വയസ്സിൽ തന്നെ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ച് പേർഷ്യൻ ഭാഷയിൽ രണ്ട് വാല്യങ്ങളുള്ള ഒരു പുസ്തകം അദ്ദേഹം അക്കാലത്ത് രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. പിന്നീട് ഇറാനിലെ ശക്തനായ നേതാവാകുന്നതിന് ദശാബ്ദങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, 1980-കളിൽ ഒരു യുവ പുരോഹിതനായി അദ്ദേഹം കർണാടകയിലും കാശ്മീരിലും സന്ദർശനം നടത്തിയിരുന്നു.

ഹൈദരാബാദ് സന്ദർശനത്തിനിടെ ചാർമിനാർ, ജമാ മസ്ജിദ് തുടങ്ങിയ സ്മാരകങ്ങളെക്കുറിച്ച് ടൂർ ഗൈഡുകൾ നൽകിയ ചരിത്രപരമായ വിശദാംശങ്ങൾ പോലും ഖമനേയി തിരുത്തിയിരുന്നു. സ്മാരകങ്ങളുടെ നിർമ്മാണത്തെക്കുറിച്ചും ശൈലിയെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹത്തിന് അഗാധമായ അറിവുണ്ടായിരുന്നു.

മുൻ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഡോ. മൻമോഹൻ സിങ്ങുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂടിക്കാഴ്ചയും ചരിത്രപരമായ ഒന്നായിരുന്നു. വെറും 20 മിനിറ്റ് നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന ചർച്ച ഇന്ത്യയുടെ സംസ്കാരത്തെയും തത്ത്വചിന്തയെയും കുറിച്ചുള്ള സംസാരങ്ങളാൽ ഒന്നര മണിക്കൂറിലധികമാണ് നീണ്ടുനിന്നത്.

ഇന്ത്യൻ കവിതകളിലെ ആത്മീയതയെയും ഭക്തിയെയും വല്ലാതെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന ഖമനേയി, ഇന്ത്യൻ കവികളെ പലപ്പോഴും ഇറാനിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചിരുന്നു. സാഹിത്യ പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ ഇന്ത്യ പുലർത്തുന്ന ആഴത്തെ അദ്ദേഹം വളരെയധികം അഭിനന്ദിച്ചിരുന്നു. ഭാരതവുമായി എന്നും ശക്തമായ സൗഹൃദം പുലർത്തണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അവസാന വർഷങ്ങളിൽ പോലും ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കേണ്ടതിനെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.

ഇറാനും ഇന്ത്യയും അടുത്തതും സൗഹൃദപരവുമായ ബന്ധം പുലർത്തണമെന്ന് ഖമനേയി ആഗ്രഹിച്ചു. "ഇന്ത്യയുമായി നല്ലതും ശക്തവുമായ ബന്ധങ്ങൾ നിലനിർത്തണമെന്ന് അദ്ദേഹം എപ്പോഴും നിർബന്ധം പിടിക്കുകയും കൂടുതൽ സഹകരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു," അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു, അവസാനവർഷങ്ങളിലും ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്രദ്ധ ആവശ്യമുള്ള പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടോ എന്ന് അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും ചോദിക്കുമായിരുന്നു."ഇന്ത്യയിലെ ജനങ്ങൾ വളരെ വിശ്വസ്തരും വളരെ ദയയുള്ളവരുമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും പറയുമായിരുന്നു. അതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കാഴ്ചപ്പാട്," ഇലാഹി കൂട്ടിച്ചേർത്തു.