വാഷിംഗ്‌ടൺ: വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ ഡിസ്‌നിലാൻഡിനെക്കാൾ വലുപ്പമുള്ള ഒരു കെട്ടിടം സങ്കൽപ്പിച്ചു നോക്കൂ. വാഷിംഗ്ടണിലെ എവററ്റിലുള്ള ബോയിംഗ് വിമാന നിർമ്മാണശാലയാണ് ഈ അത്ഭുത നിർമ്മിതി. 47.2 കോടി ക്യുബിക് അടിയിൽ വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്ന ഈ ഫാക്ടറി നിലവിൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കെട്ടിടമാണ്. ടെസ്‌ലയുടെ ഗിഗാഫാക്ടറിയേക്കാൾ 33 ശതമാനം വലുപ്പമുള്ള ഈ കേന്ദ്രത്തിൽ ഒരേസമയം ഒന്നിലധികം കൂറ്റൻ വിമാനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ സാധിക്കും. ഏകദേശം 98 ഏക്കറിലായി പടർന്നുകിടക്കുന്ന ഈ കെട്ടിടത്തിനുള്ളിൽ കാലിഫോർണിയയിലെ ഡിസ്‌നിലാൻഡ് പാർക്ക് (85 ഏക്കർ) സുഗമമായി ഉൾക്കൊള്ളിക്കാൻ സാധിക്കും.

1967-ൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച ഈ ഫാക്ടറിയിൽ നിന്ന് ഇതുവരെ അയ്യായിരത്തിലധികം വിമാനങ്ങൾ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. വിപ്ലവകരമായ 747 'ജംബോ ജെറ്റ്' നിർമ്മിക്കാനാണ് ഈ കൂറ്റൻ പ്ലാന്റ് സ്ഥാപിച്ചത്.

വെറും ഒരു വർഷം കൊണ്ട് പൂർത്തിയാക്കിയ ഇതിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് അക്കാലത്ത് 100 കോടി ഡോളറിലധികം ചിലവായി. ഇത് ബോയിംഗ് കമ്പനിയുടെ അന്നത്തെ ആകെ മൂല്യത്തേക്കാൾ അധികമായിരുന്നു.

ഫാക്ടറിയുടെ വലിപ്പം കൊണ്ട് അത്ഭുതകരമായ ചില പ്രതിഭാസങ്ങളും ഇവിടെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ, 90 അടി ഉയരമുള്ള സീലിംഗിന് താഴെയായി ഈർപ്പം തങ്ങിനിന്ന് ചെറിയ മേഘങ്ങൾ വരെ രൂപപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അത്യാധുനിക എയർ കണ്ടീഷനിംഗ് സംവിധാനം വഴി ഇത് പരിഹരിച്ചിരിക്കുകയാണ്. 36,000-ത്തിലധികം ജീവനക്കാരാണ് പ്രതിദിനം മൂന്ന് ഷിഫ്റ്റുകളിലായി ഇവിടെ ജോലി ചെയ്യുന്നത്. ഇതിനുള്ളിൽ അഗ്നിശമന സേന, ബാങ്കുകൾ, മെഡിക്കൽ ക്ലിനിക്കുകൾ, ശിശുസംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ, എന്തിന് ഒരു ജലശുദ്ധീകരണ പ്ലാന്റ് വരെ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കെട്ടിടത്തിന്റെ ഒരറ്റത്ത് നിന്ന് മറ്റൊരറ്റത്തേക്ക് പോകാൻ രണ്ട് മൈലിലധികം നീളമുള്ള ഭൂഗർഭ തുരങ്കങ്ങളും ആയിരത്തിലധികം സൈക്കിളുകളും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഭീമാകാരമായ വാതിലുകൾക്ക് 82 അടി ഉയരവും 350 അടി വീതിയുമുണ്ട്.

പുതിയ 777X വിമാനങ്ങളുടെ നിർമ്മാണത്തിനായി അടുത്തിടെ കൂടുതൽ കെട്ടിടങ്ങൾ ഈ വളപ്പിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. റോബോട്ടിക് സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇവയുടെ ഭാഗങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്. നിലവിൽ 2025 നവംബർ മാസത്തെ കണക്കനുസരിച്ച് 619 ഓർഡറുകളാണ് ഈ പുതിയ വിമാനങ്ങൾക്കായി ബോയിംഗിന് ലഭിച്ചിട്ടുള്ളത്. 2027-ഓടെ ഇവ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് കൈമാറാൻ സാധിക്കുമെന്നാണ് കമ്പനിയുടെ പ്രതീക്ഷ. സന്ദർശകർക്കായി ഇവിടെ പ്രത്യേക ടൂർ പാക്കേജുകളും ലഭ്യമാണ്. കഴിഞ്ഞ വർഷം മാത്രം രണ്ടര ലക്ഷത്തോളം ആളുകളാണ് 20 ഡോളർ ടിക്കറ്റെടുത്ത് ഈ അത്ഭുത ഫാക്ടറി സന്ദർശിച്ചത്.

വിപ്ലവകരമായ പുതിയ 747 വിമാനം നിർമ്മിക്കുന്നതിനാവശ്യമായ ഒരു പുതിയ തരം ഫാക്ടറിയുടെ ആവശ്യകത ബോയിങ്ങിന്റെ അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റും ചെയർമാനുമായിരുന്ന വില്യം എം. അലൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞതോടെയാണ് ഈ ഫാക്ടറിക്ക് തുടക്കമിട്ടത്. അക്കാലത്തെ ഏറ്റവും വലിയ യാത്രാവിമാനങ്ങളേക്കാൾ രണ്ടര ഇരട്ടി വലുതായിരുന്നു ഈ "ജംബോ ജെറ്റ്" വിമാനം.

കാലിഫോർണിയ ഉൾപ്പെടെ വിവിധ സ്ഥലങ്ങൾ പരിഗണിച്ചെങ്കിലും, 747-ന്റെ മുഖ്യ എഞ്ചിനീയറായ ജോ സട്ടർ, ബോയിങ്ങിന്റെ സിയാറ്റിലിലെ ആസ്ഥാനത്ത് നിന്ന് അത്രയും ദൂരേക്ക് ഫാക്ടറി മാറ്റുന്നതിനെ എതിർത്തു. പകരം, ആസ്ഥാനത്ത് നിന്ന് 22 മൈൽ മാത്രം അകലെയുള്ള ഒരു പഴയ സൈനിക വിമാനത്താവളത്തിന്റെ സ്ഥലം കമ്പനി തിരഞ്ഞെടുത്തു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് ഐതിഹാസികമായ ബി-17 ഫ്ലൈയിംഗ് ഫോർട്രസ് ബോംബറുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ ബോയിങ്ങിന്റെ ആദ്യകാല കെട്ടിടങ്ങൾ ഈ സ്ഥലത്ത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.

ഒരു ബില്യൺ ഡോളറിലധികം ചെലവിൽ ഒരു വർഷം കൊണ്ട് റെക്കോർഡ് വേഗത്തിലാണ് ഈ പദ്ധതി പൂർത്തിയാക്കിയത്. അക്കാലത്ത് ബോയിങ്ങിന്റെ മൊത്തം മൂല്യത്തേക്കാൾ കൂടുതലായിരുന്നു ഈ നിർമ്മാണച്ചെലവ്. ഫാക്ടറി നിർമ്മിക്കുന്നതിനായി 4 ദശലക്ഷം ക്യുബിക് യാർഡ് മണ്ണ് നീക്കം ചെയ്യേണ്ടി വന്നിരുന്നു. ഇതിനായി മാലിന്യങ്ങൾ മാറ്റുന്നതിന് ഒരു പ്രത്യേക റെയിൽവേ പോലും നിർമ്മിച്ചു.അതിൻ്റെ ഉത്ഭവത്തിലെ ധീരമായ കാഴ്ച്ചപ്പാടും നിർമ്മാണത്തിലെ അസാധാരണമായ ശ്രമങ്ങളും ഈ ഭീമാകാരമായ ഫാക്ടറിയെ ലോകത്തിലെ വ്യാവസായിക വിസ്മയങ്ങളിൽ ഒന്നായി നിലനിർത്തുന്നു.