മുറിക്ക് പുറത്ത് ഒന്ന് പൊട്ടിക്കരയാൻ കാത്ത് നിൽക്കുന്ന അമ്മ; തന്റെ മകന്റെ അവസാന ശ്വാസം ഏത് നിമിഷവും നിലയ്ക്കുമെന്ന അവസ്ഥ; ചുറ്റും ചങ്ക് പൊട്ടുന്ന കാഴ്ച; മരണത്തോട് മല്ലിട്ട് കിടക്കുന്ന അവന് വേദന കുറയാനുള്ള മരുന്നുകളും നൽകി തുടങ്ങി; ഹരീഷ് റാണയുടെ 'ദയാമരണ' നടപടികൾ തുടരുന്നു; ഇനി ആ പാവം ജീവൻ വേദനയില്ലാത്ത ലോകത്തേക്ക്
ഡൽഹി: ദീർഘകാലമായി ബോധരഹിതനായി തുടരുന്ന ഹരീഷ് റാണയുടെ ദയാവധത്തിനുള്ള നടപടികൾ എയിംസ് ആശുപത്രിയിൽ പുരോഗമിക്കുന്നു. സുപ്രീം കോടതിയുടെയും മെഡിക്കൽ ബോർഡിന്റെയും കർശനമായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പാലിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ പ്രക്രിയ നടക്കുന്നത്. ഹരീഷിന്റെ ജീവൻ നിലനിർത്തിയിരുന്ന അത്യാധുനിക സജ്ജീകരണങ്ങൾ ഓരോന്നായി നീക്കം ചെയ്തുകഴിഞ്ഞു.
ഹരീഷിന്റെ അവസാന നിമിഷങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പം തുടരാൻ അമ്മയ്ക്ക് മാത്രമാണ് ആശുപത്രി അധികൃതർ അനുമതി നൽകിയിരിക്കുന്നത്. വേദനയില്ലാത്തതും ശാന്തവുമായ ഒരു മരണം ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് മെഡിക്കൽ സംഘത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.
ജീവൻ നിലനിർത്തുന്നതിനായി ഘടിപ്പിച്ചിരുന്ന വെന്റിലേറ്റർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സപ്പോർട്ട് സിസ്റ്റങ്ങൾ നേരത്തെ തന്നെ നീക്കം ചെയ്തിരുന്നു. ശരീരത്തിലേക്ക് ആഹാരവും മരുന്നും എത്തിച്ചിരുന്ന ട്യൂബുകളും ഇപ്പോൾ മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്. സ്വാഭാവികമായ രീതിയിൽ ജീവൻ വേർപെടുന്ന ഘട്ടത്തിലേക്കാണ് ഹരീഷ് ഇപ്പോൾ എത്തിയിരിക്കുന്നത്.
ഹരീഷ് റാണയുടെ ആരോഗ്യനിലയും ദയാവധ പ്രക്രിയയും നിരീക്ഷിക്കാൻ പത്ത് വിദഗ്ധ ഡോക്ടർമാർ അടങ്ങുന്ന പ്രത്യേക സംഘത്തെയാണ് എയിംസ് ചുമതലപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഈ പ്രക്രിയയിലുടനീളം ഹരീഷ് ശാരീരികമായ വേദന അനുഭവിക്കുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ ഡോക്ടർമാർ അതീവ ജാഗ്രത പുലർത്തുന്നുണ്ട്. വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായി ഇനി തിരിച്ചുവരവ് സാധ്യമല്ലെന്ന് ഉറപ്പായ സാഹചര്യത്തിലാണ് ഇത്തരമൊരു കഠിനമായ തീരുമാനത്തിലേക്ക് അധികൃതർ എത്തിയത്.
വർഷങ്ങളായി ബോധരഹിതനായി കിടക്കുന്ന ഹരീഷിന്റെ ദുരിതം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് നടന്ന നിയമപോരാട്ടങ്ങൾക്കൊടുവിലാണ് 'നിഷ്ക്രിയ ദയാവധത്തിന്' (Passive Euthanasia) അനുമതി ലഭിച്ചത്. ചികിത്സയിലൂടെ രോഗി സുഖപ്പെടില്ലെന്ന് ഉറപ്പായാൽ ജീവൻരക്ഷാ ഉപകരണങ്ങൾ മാറ്റി സ്വാഭാവിക മരണം അനുവദിക്കുന്ന രീതിയാണിത്.
"ഒരു മനുഷ്യൻ അന്തസ്സോടെ മരിക്കാനുള്ള അവകാശം ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്നുണ്ടെന്ന മുൻകാല കോടതി വിധി മുൻനിർത്തിയാണ് ഈ നടപടികൾ."
ഹരീഷ് റാണയുടെ കേസ് ഇന്ത്യയിലെ ദയാവധ നിയമങ്ങളെക്കുറിച്ചും മെഡിക്കൽ എത്തിക്സിനെക്കുറിച്ചും വലിയ സംവാദങ്ങൾക്കാണ് തുടക്കമിട്ടിരിക്കുന്നത്. ഒരു വശത്ത് മകന്റെ വിയോഗത്തിൽ തളരുന്ന അമ്മയും, മറുവശത്ത് വേദനകളിൽ നിന്നുള്ള മകന്റെ മോചനവും - ഈ വൈകാരിക സന്ധിക്കാണ് ഡൽഹി എയിംസ് ഇപ്പോൾ സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നത്.
അതേസമയം , ശാന്തിയുടെ ലോകത്തേക്ക് മകന് മടങ്ങാന് ഒരുങ്ങുമ്പോള് അവന് വേദനയില്ലാത്തതും സമാധാനപരവുമായ യാത്ര നല്കാനുള്ള പ്രാര്ത്ഥനയിലാണ് ഹരീഷ് റാണയുടെ മാതാപിതാക്കള്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുറിക്ക് പുറത്ത്. ഈ വലിയ നഷ്ടത്തെ നേരിടാന് റാണയുടെ മാതാപിതാക്കള്ക്കും സഹോദരന്മാര്ക്കും ദിവസേന കൗണ്സലിങ് നല്കുന്നുണ്ട്. വലിയ ദുഃഖത്തിനിടയിലും റാണയുടെ ആന്തരിക അവയവങ്ങള് ദാനം ചെയ്യാന് മാതാപിതാക്കള് സന്നദ്ധത അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കൗമാര പ്രായത്തില് അപകടത്തില്പ്പെട്ട് കോമയിലായ മകന് മറ്റുള്ളവരിലൂടെ ഇനിയും ജീവിക്കണം, അവര്ക്ക് വെളിച്ചമാകട്ടെ, റാണയുടെ വിയോഗം ഒരുതരത്തില് യാതനകള്ക്കിടയില് പ്രതികരിക്കാനാകാതെയുള്ള അവസ്ഥയില് നിന്നുള്ള മോചനമാണ്, വര്ഷങ്ങള് നീണ്ട പോരാട്ടത്തിലൂടെ നേടിയെടുത്തതാണ്. 13 വര്ഷമായി മകന്റെ യാതന കണ്ടുനില്ക്കാനാവാതെ നിയമപോരാട്ടത്തിന് നീങ്ങിയതാണ്, മാതാപിതാക്കള് പറഞ്ഞു. ഹരീഷിന്റെ അവയവങ്ങള് ദാനം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് അന്തിമ തീരുമാനമെടുക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരത്തിലെ അവയവങ്ങളുടെ അവസ്ഥകളും പരിശോധിച്ചു വരികയാണ്.
13 വര്ഷമായി കോമയില് കഴിയുന്ന റാണയുടെ ദയാവധത്തിന് ഈ മാസം 11നാണ് സുപ്രീംകോടതി അനുമതി നല്കിയത്. ഗാസിയാബാദ് സ്വദേശിയായ റാണ ചണ്ഡീഗഡിലെ സര്വകലാശാലയില് ബിടെക് പഠിക്കുകയായിരുന്നു. 2013ലാണ് ഹോസ്റ്റലിന്റെ നാലാം നിലയില് നിന്ന് വീണ് കോമയിലാകുന്നത്. വര്ഷങ്ങള് നീണ്ടതോടെ ദയാവധം ആവശ്യപ്പെട്ട് അച്ഛന് അശോക് റാണയും അമ്മ നിര്മലയും രണ്ട് തവണ കോടതിയെ സമീപിച്ചു. 2024ല് ഉത്തര്പ്രദേശ് സര്ക്കാരിന്റെ സഹായത്തോടെ റാണയ്ക്ക് വീട്ടില് പരിചരണം നല്കാമെന്ന് കോടതി നിര്ദേശിച്ചു.
വീട്ടില് പരിചരണം സാധ്യമല്ലെങ്കില് നോയിഡയിലെ ജില്ലാ ആശുപത്രിയിലേക്ക് മാറ്റാമെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു. എന്നാല് റാണയുടെ നില ദിനംപ്രതി വഷളായതല്ലാതെ മാറ്റമുണ്ടായില്ല. ഇതോടെ സുപ്രീംകോടതിെയ സമീപിക്കുകയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതിയില് പുരോഗതി ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് മെഡിക്കല് ബോര്ഡും അറിയിച്ചതോടെ ദയാവധത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു. ഘട്ടംഘട്ടമായി റാണയുടെ ലൈഫ് സപ്പോര്ട്ട് സംവിധാനങ്ങള് നീക്കാന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ജസ്റ്റിസ് ജെ.ബി. പര്ദിവാല, ജസ്റ്റിസ് കെ.വി. വിശ്വനാഥന് എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ച് ആണ് ദയാവധത്തിനുള്ള അനുമതി നല്കിയത്.