കടൽത്തീരം ലക്ഷ്യമാക്കി നടന്നുകൊണ്ടിരുന്ന 'പെൻഗ്വിൻ' കൂട്ടങ്ങൾ; അതിൽ ഒരെണ്ണം മാത്രം കൂട്ടം തെറ്റി നേരെ പോകുന്നത് 70കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള മഞ്ഞുമലയിലേക്ക്; അന്നേരം അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ തെളിഞ്ഞതെന്ത്?; ഏകാന്തത തേടിയുള്ള യാത്രയിൽ കാത്തിരിക്കുന്നത് മരണമോ?; ഹെർസോഗിന്റെ ആ ചോദ്യം നിങ്ങളുടെ ഉറക്കം കെടുത്തും ഉറപ്പ് !!

വാഷിംഗ്‌ടൺ: ലോകസിനിമയിലെ 'അപൂർവ്വ പ്രതിഭ' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ജർമ്മൻ സംവിധായകൻ വെർണർ ഹെർസോഗിന്റെ 2007-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഡോക്യുമെന്ററിയാണ് 'എൻകൗണ്ടേഴ്സ് അറ്റ് ദി എൻഡ് ഓഫ് ദി വേൾഡ്'. അന്റാർട്ടിക്കയിലെ മഞ്ഞുപാളികൾക്കിടയിൽ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യരെയും പ്രകൃതിയെയും കുറിച്ചുള്ള ഈ ചിത്രം, കേവലം ഒരു യാത്രാവിവരണത്തിനപ്പുറം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥശൂന്യതയെയും പ്രകൃതിയുടെ നിഗൂഢതയെയും കുറിച്ച് ഗൗരവകരമായ ചില ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു. ഈ ചിത്രത്തിലെ ചില സന്ദർഭങ്ങൾ, സിനിമ എന്ന മാധ്യമത്തിന് നൽകാൻ കഴിയുന്ന ഏറ്റവും ഉയർന്ന ദൃശ്യാനുഭവമായി ഇന്നും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ചലച്ചിത്ര പ്രേമികൾ ആഘോഷിക്കുന്നു.

ഭ്രാന്തുപിടിച്ച പെൻഗ്വിനും ഹെർസോഗിന്റെ ചോദ്യങ്ങളും

ഈ ഡോക്യുമെന്ററിയിലെ ഏറ്റവും വിഖ്യാതമായ രംഗം അവിടുത്തെ പെൻഗ്വിനുകളെക്കുറിച്ചുള്ളതാണ്. സാധാരണയായി പെൻഗ്വിനുകളെ കുറിച്ച് പുറത്തുവരാറുള്ള ഹൃദ്യമായ ദൃശ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഹെർസോഗ് ഇവിടെ തിരയുന്നത് മറ്റൊന്നാണ്. പെൻഗ്വിനുകൾക്കിടയിൽ ഭ്രാന്തമായ പെരുമാറ്റം (Insanity) ഉണ്ടാകാറുണ്ടോ എന്നദ്ദേഹം അവിടുത്തെ ശാസ്ത്രജ്ഞനോട് ചോദിക്കുന്നു.

തുടർന്ന് ക്യാമറ ഒപ്പിയെടുക്കുന്ന ദൃശ്യം ആരെയും വേദനിപ്പിക്കുന്നതും ചിന്തിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. നൂറുകണക്കിന് പെൻഗ്വിനുകൾ തങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലമായ സമുദ്രതീരത്തേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ, ഒരു പെൻഗ്വിൻ മാത്രം കൂട്ടം തെറ്റി നേരെ വിപരീത ദിശയിലേക്ക് നടക്കുന്നു. ലക്ഷ്യസ്ഥാനമായ സമുദ്രത്തിന് പകരം, കിലോമീറ്ററുകളോളം അകലെയുള്ള മനുഷ്യവാസമില്ലാത്ത, മഞ്ഞുറഞ്ഞ കൂറ്റൻ മലനിരകളിലേക്കാണ് അതിന്റെ യാത്ര. അവിടെ തീർച്ചയായും മരണം കാത്തിരിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, അത് തിരിഞ്ഞുനോക്കാതെ നടന്നുനീങ്ങുന്നു. ആ പെൻഗ്വിൻ എന്തിനാണ് അങ്ങോട്ട് പോകുന്നത്? അത് ആത്മഹത്യ ചെയ്യുകയാണോ? ഈ ദൃശ്യത്തിലൂടെ ഹെർസോഗ് പങ്കുവെക്കുന്നത് പ്രകൃതിയിലെ തന്നെ ഒരു 'അസ്തിത്വപരമായ പ്രതിസന്ധി' (Existential Crisis) ആണ്.

ദൃശ്യവിസ്മയത്തിനപ്പുറമുള്ള തത്വശാസ്ത്രം

ഹെർസോഗിന്റെ സിനിമകൾ എപ്പോഴും മനുഷ്യന്റെ അതിജീവനത്തെയും ഭ്രാന്തിനെയും കുറിച്ചുള്ളതാണ്. അന്റാർട്ടിക്കയിലെ അതിശൈത്യത്തിൽ ഒറ്റപ്പെട്ടുപോയ ശാസ്ത്രജ്ഞരെയും സഞ്ചാരികളെയും അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിക്കുന്നത് "പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അറ്റത്ത് എത്തിയവർ" എന്ന നിലയിലാണ്. അവിടുത്തെ നീലനിറമുള്ള മഞ്ഞുപാളികൾക്കും അടിത്തട്ടിലെ നിശബ്ദതയ്ക്കും ഹെർസോഗ് നൽകുന്ന ദൃശ്യപരിചരണം അവിശ്വസനീയമാണ്.

സിനിമയിലെ ദൃശ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം ഹെർസോഗ് തന്നെ നൽകുന്ന പശ്ചാത്തല വിവരണം (Voice-over) ആ ചിത്രത്തിന് മറ്റൊരു തലം കൂടി നൽകുന്നു. പ്രകൃതിയെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരു പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകന്റെ കണ്ണിലൂടെയല്ല, മറിച്ച് പ്രകൃതിയുടെ ക്രൂരതയെയും നിസ്സംഗതയെയും തിരിച്ചറിയുന്ന ഒരു ദാർശനികന്റെ കണ്ണിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം ക്യാമറ ചലിപ്പിക്കുന്നത്. പ്രകൃതി സുന്ദരമല്ലെന്നും, അത് വന്യവും ഭയാനകവുമാണെന്നുമുള്ള ഹെർസോഗിന്റെ സ്ഥിരം നിലപാട് ഈ ചിത്രത്തിലും പ്രതിഫലിക്കുന്നു.

സിനിമയുടെ ഉന്നത ശ്രേണി

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ ഡോക്യുമെന്ററി സിനിമയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന രൂപമായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത്? അതിന് പ്രധാനമായും മൂന്ന് കാരണങ്ങളാണുള്ളത്:

പ്രകൃതിയെ അതിഭാവുകത്വമില്ലാതെ, അതിന്റെ പരുക്കൻ ഭാവത്തിൽ തന്നെ ഹെർസോഗ് അവതരിപ്പിക്കുന്നു. അന്റാർട്ടിക്കയിലെ മഞ്ഞുമലകൾക്കടിയിലെ നീർനായകളുടെ ശബ്ദവും സമുദ്രത്തിന്റെ അഗാധമായ നിശബ്ദതയും സംഗീതം പോലെ അദ്ദേഹം കോർത്തിണക്കിയിരിക്കുന്നു. സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന, അന്റാർട്ടിക്കയിലെ ഏകാന്തതയിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്ന വിചിത്ര സ്വഭാവമുള്ള മനുഷ്യരുടെ കഥകൾ ഇതിലൂടെ അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

'എൻകൗണ്ടേഴ്സ് അറ്റ് ദി എൻഡ് ഓഫ് ദി വേൾഡ്' എന്നത് വെറുമൊരു ഡോക്യുമെന്ററിയല്ല. അത് ഭൂമിയുടെ അവസാന ബിന്ദുവിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരാശിയുടെ അവസ്ഥയെ നോക്കിക്കാണുന്ന ഒരു ദീർഘവീക്ഷണമാണ്. ആ ഭ്രാന്തൻ പെൻഗ്വിനെപ്പോലെ നമ്മളും പലപ്പോഴും ലക്ഷ്യമില്ലാത്ത യാത്രകളിലാണോ എന്ന ചോദ്യം പ്രേക്ഷകന്റെ ഉള്ളിൽ അവശേഷിപ്പിക്കാൻ ഹെർസോഗിന് കഴിയുന്നു. സിനിമ ഒരു വിനോദോപാധി എന്നതിലുപരി ചിന്തയെ ഉണർത്തുന്ന ഒരു മാധ്യമമാണെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന മാസ്റ്റർപീസ് ആണിത്.

ലോകസിനിമയിലെ ഈ അത്ഭുതം ഇനിയും കാണാത്തവർക്ക്, അത് വെറുമൊരു കാഴ്ചയല്ല, മറിച്ച് പ്രപഞ്ചത്തെയും സ്വയം തന്നെയും കുറിച്ചുള്ള ഒരു പുനർചിന്തയായിരിക്കും. ഹെർസോഗിന്റെ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞാൽ, "നമ്മുടെ ഭൂമിയിലെ മനോഹരമായ ഈ ശൂന്യത നമ്മെ പലതും പഠിപ്പിക്കുന്നു."