തലയറുത്താല്‍ ഉടല്‍ വീഴുമെന്ന 'ഇറാഖ്' മോഡല്‍ തന്ത്രം ഇവിടെ അമ്പേ പരാജയം; ഖമേനി കൊല്ലപ്പെട്ടെങ്കിലും ഇറാന്‍ 'ഓട്ടോപൈലറ്റില്‍'; കമാന്‍ഡര്‍മാരില്ല, ഉത്തരവുകളില്ല, പക്ഷേ തിരിച്ചടിക്ക് കുറവുമില്ല; സദ്ദാമിനെ മുട്ടുകുത്തിച്ച അമേരിക്കയ്ക്ക് പിഴച്ചത് എവിടെ? പെന്റഗണിനെ വെല്ലാന്‍ അലി ജാഫരി ഒരുക്കിയ 'മൊസൈക്' തന്ത്രം; ജയിച്ചില്ലെങ്കിലും ഇറാന്‍ തോല്‍ക്കാതിരിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെ

ടെഹ്റാന്‍/വാഷിംഗ്ടണ്‍: ലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ചുകൊണ്ട് ഫെബ്രുവരി 28-ന് നടന്ന 'ഓപ്പറേഷന്‍ എപ്പിക് ഫ്യൂറി'യിലൂടെ ഇറാന്റെ ഭരണസിരാകേന്ദ്രങ്ങളെ അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും തകര്‍ത്തെറിഞ്ഞെങ്കിലും പശ്ചിമേഷ്യയില്‍ നിന്ന് വരുന്നത് മറ്റൊരു വാര്‍ത്തയാണ്. ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനി അടക്കമുള്ള ഉന്നത നേതൃത്വം ഒന്നടങ്കം കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും ഇറാന്‍ വീണിട്ടില്ല. 2003-ല്‍ ഇറാഖില്‍ സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ സൈന്യത്തെ 26 ദിവസം കൊണ്ട് തകര്‍ത്തതുപോലെ ഇറാനെയും വരുതിയിലാക്കാം എന്ന പെന്റഗണിന്റെ കണക്കുകൂട്ടലുകള്‍ പാളിയിരിക്കുന്നു.

നേതൃത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടാല്‍ രാജ്യം തകരുമെന്ന പാശ്ചാത്യ തന്ത്രങ്ങളെ കാറ്റില്‍പ്പറത്തിക്കൊണ്ട് ഇറാന്റെ മിസൈലുകള്‍ ഇപ്പോഴും പശ്ചിമേഷ്യന്‍ ആകാശത്ത് തീമഴ പെയ്യിക്കുകയാണ്. കമാന്‍ഡര്‍മാരില്ലെങ്കിലും യുദ്ധം തുടരാന്‍ പാകത്തില്‍ ഇറാനെ വാര്‍ത്തെടുത്ത മുഹമ്മദ് അലി ജാഫരിയുടെ തന്ത്രങ്ങളാണോ അമേരിക്കയ്ക്ക് തിരിച്ചടിയായത്?

അമേരിക്കയുടെ കണക്കുകൂട്ടലുകള്‍ തെറ്റി?

'2003ല്‍ ഇറാഖില്‍ നേടിയെടുത്തത് പോലെ ഒന്ന് 2026-ല്‍ ഇറാനിലും സാധ്യമാക്കാമെന്ന് അമേരിക്ക ഒരുപക്ഷേ കരുതിയിട്ടുണ്ടാകാം. 2003-ല്‍ അമേരിക്ക ഇറാഖ് അധിനിവേശം നടത്തിയപ്പോള്‍, സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ സൈന്യത്തെ തകര്‍ക്കാന്‍ വെറും 26 ദിവസത്തെ സജീവ സൈനിക നീക്കം മാത്രമേ വേണ്ടി വന്നുള്ളൂ. എന്നാല്‍ ഇറാനിലെ ഒരാള്‍ 2003-ലെ ഇറാഖ് യുദ്ധത്തെ വളരെ സൂക്ഷ്മമായി പഠിച്ചിരുന്നു; സദ്ദാമിന്റെ ഭരണകൂടം തകര്‍ന്നതുപോലെ ഇറാന്റെ ഭരണം തകരാതിരിക്കാന്‍ അദ്ദേഹം ദൃഢനിശ്ചയം എടുത്തു. അത് ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാര്‍ഡ് കോര്‍പ്സിന്റെ (IRGC) മുന്‍ കമാന്‍ഡര്‍-ഇന്‍-ചീഫ് ആയിരുന്ന മേജര്‍ ജനറല്‍ മുഹമ്മദ് അലി ജാഫരിയായിരുന്നു.'

'2026 ഫെബ്രുവരി 28-ന്, അമേരിക്കന്‍-ഇസ്രായേല്‍ സൈന്യങ്ങള്‍ സംയുക്തമായി 'ഓപ്പറേഷന്‍ എപ്പിക് ഫ്യൂറി' ആരംഭിച്ചു. ഇറാന്റെ ഉന്നത കമാന്‍ഡ് തലങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിട്ട് യുദ്ധവിമാനങ്ങളും ഡ്രോണുകളും പ്രിസിഷന്‍ മിസൈലുകളും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയ അതിശക്തമായ ആക്രമണമായിരുന്നു ഇത്. ഈ ആക്രമണത്തില്‍ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനി, ഐആര്‍ജിസി കമാന്‍ഡര്‍ ഇന്‍ ചീഫ് മേജര്‍ ജനറല്‍ മുഹമ്മദ് പാക്പൂര്‍, പ്രതിരോധ മന്ത്രി ബ്രിഗേഡിയര്‍ ജനറല്‍ അസീസ് നസീര്‍സാദെ, സായുധ സേനാ മേധാവി ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറല്‍ സയ്യിദ് അബ്ദുറഹീം മൂസാവി തുടങ്ങി നിരവധി ഉന്നത നേതാക്കള്‍ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

ഇറാന്റെ കമാന്‍ഡ്-ആന്‍ഡ്-കണ്‍ട്രോള്‍ സംവിധാനത്തെ പൂര്‍ണ്ണമായും തകര്‍ക്കാനും തിരിച്ചടി തടയാനുമായിരുന്നു ഈ നീക്കമെന്ന് ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോര്‍ ദി സ്റ്റഡി ഓഫ് വാര്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്യുന്നു. എന്നാല്‍ അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും പ്രതീക്ഷിച്ചതുപോലെ ഇറാന്റെ പതനം സംഭവിച്ചില്ല. രണ്ടാഴ്ച പിന്നിടുമ്പോഴും, തളരാത്ത ഇറാന്‍ ശക്തമായ തിരിച്ചടി തുടരുകയാണ്.

ജാഫരിയുടെ തന്ത്രം

'ഇറാനിലെ നേതൃത്വം പൂര്‍ണ്ണമായും ഇല്ലാതായാല്‍ പോലും പോരാട്ടം തുടരാന്‍ സാധിക്കുന്ന വിധത്തില്‍ മുഹമ്മദ് അലി ജാഫരി രൂപപ്പെടുത്തിയ 'ഡിസെന്‍ട്രലൈസ്ഡ് മൊസൈക് ഡിഫന്‍സ്' (Decentralised Mosaic Defence) എന്ന പ്രതിരോധ തന്ത്രമാണ് ഇറാന് ഇത് സാധ്യമാക്കിയത്. മുന്‍കൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച പദ്ധതികള്‍ക്കനുസരിച്ച് സ്വതന്ത്രമായി പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ ശേഷിയുള്ള യൂണിറ്റുകളിലേക്ക് അധികാരം വികേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന രീതിയാണിത്.

ഫെബ്രുവരി 28-ലെ സംയുക്ത ആക്രമണത്തിന് പിന്നാലെ തന്നെ ഇറാന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള തിരിച്ചടിയും ആരംഭിച്ചു. മണിക്കൂറുകള്‍ക്കുള്ളില്‍ തന്നെ ബഹ്റൈന്‍, ഖത്തര്‍, യുഎഇ, കുവൈറ്റ്, ജോര്‍ദാന്‍ എന്നിവിടങ്ങളിലെ യുഎസ് സൈനിക താവളങ്ങള്‍ക്ക് നേരെ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകളും ഡ്രോണുകളും തുരുതുരെ പതിച്ചു. ഇസ്രായേലിനുള്ളിലെ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ക്കും ഗള്‍ഫ് സഖ്യകക്ഷികളുടെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്‍ക്കും നേരെയും ആക്രമണമുണ്ടായി. ഒമാന്‍, ബഹ്റൈന്‍ തുടങ്ങിയ നിഷ്പക്ഷ രാജ്യങ്ങളെ ആക്രമിച്ചതില്‍ ഇറാന്‍ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെസെഷ്‌കിയന്‍ മാപ്പ് പറയുകയും ഗള്‍ഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തെ ബഹുമാനിക്കുമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്‌തെങ്കിലും ആക്രമണങ്ങള്‍ക്ക് ശമനമുണ്ടായില്ല. യുദ്ധം 14-ാം ദിവസമായ മാര്‍ച്ച് 13-ലേക്ക് കടക്കുമ്പോഴും ഇറാന്റെ മിസൈല്‍ വര്‍ഷം തടസ്സമില്ലാതെ തുടരുകയാണ്.'

'ഇറാന്റെ അതിവേഗത്തിലുള്ളതും നിലയ്ക്കാത്തതുമായ ഈ തിരിച്ചടി, രാജ്യം തകരുമെന്നുള്ള എല്ലാ പ്രതീക്ഷകളെയും തകിടം മറിച്ചു. മാര്‍ച്ച് 1-ന് എക്‌സില്‍ (X) പങ്കുവെച്ച കുറിപ്പില്‍ ഇറാന്റെ വിദേശകാര്യമന്ത്രി സയ്യിദ് അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി രാജ്യത്തിന്റെ പ്രതിരോധ തന്ത്രത്തെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹം കുറിച്ചു: 'ഞങ്ങളുടെ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറുമുള്ള രാജ്യങ്ങളില്‍ (അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്‍, ഇറാഖ്) അമേരിക്കന്‍ സൈന്യത്തിനുണ്ടായ പരാജയങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാന്‍ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടോളം സമയം ഞങ്ങള്‍ക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതില്‍ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങള്‍ ഞങ്ങള്‍ ഉള്‍ക്കൊള്ളുകയും ചെയ്തു. ഞങ്ങളുടെ തലസ്ഥാനത്ത് ബോംബാക്രമണം നടക്കുന്നത് യുദ്ധം ചെയ്യാനുള്ള ഞങ്ങളുടെ കഴിവിനെ ഒട്ടും ബാധിക്കില്ല. യുദ്ധം എപ്പോള്‍, എങ്ങനെ അവസാനിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിക്കാന്‍ ഞങ്ങളെ പ്രാപ്തരാക്കുന്നത് ഈ ഡിസെന്‍ട്രലൈസ്ഡ് മൊസൈക് ഡിഫന്‍സ് തന്ത്രമാണ്.'

ഇറാന്റെ സൈനിക യൂണിറ്റുകള്‍ ഇപ്പോള്‍ 'സ്വതന്ത്രവും ഏതാണ്ട് ഒറ്റപ്പെട്ട നിലയിലുമാണെന്നും', മുന്‍കൂട്ടി നല്‍കിയിട്ടുള്ള പൊതുനിര്‍ദ്ദേശങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് അവ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നതെന്നും അരാഗ്ചി കൂട്ടിച്ചേര്‍ത്തു. ഇറാന്റെ ഈ 'മൊസൈക് ഡിഫന്‍സ്' തന്ത്രത്തിന്റെ ശില്പി മേജര്‍ ജനറല്‍ മുഹമ്മദ് അലി ജാഫരിയാണ്. ഉന്നത നേതൃത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടാലും രാജ്യം പോരാട്ടം തുടരുമെന്ന് ഉറപ്പാക്കാന്‍ വര്‍ഷങ്ങളോളം നീണ്ട പരിശ്രമത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ഇറാന്റെ സൈനിക സിദ്ധാന്തത്തെ മാറ്റിയെഴുതി. മൊസൈക് സിദ്ധാന്തം ഇറാനെ വിജയിയാക്കിയേക്കില്ല, പക്ഷേ ഇറാന്റെ തോല്‍വി അത് അസാധ്യമാക്കുന്നു.'

ആരാണ് മേജര്‍ ജനറല്‍ മുഹമ്മദ് അലി ജാഫരി?

റാന്‍ഡ് (RAND) ഓര്‍ഗനൈസേഷന്റെ 2013-ലെ റിപ്പോര്‍ട്ട് അനുസരിച്ച്, പഹ്ലവി രാജവംശത്തെ പുറത്താക്കിയ ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവത്തിന് ശേഷം ഇറാന്റെ കുര്‍ദിസ്ഥാന്‍ പ്രവിശ്യയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചിരുന്ന ഐആര്‍ജിസി (IRGC) ഇന്റലിജന്‍സ് യൂണിറ്റിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ സൈനിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. 1979 മുതല്‍ 1989 വരെ നീണ്ടുനിന്ന ഇറാന്‍-ഇറാഖ് യുദ്ധത്തില്‍ പങ്കെടുത്ത ജാഫരി, ക്രമേണ സൈന്യത്തിന്റെ ഉന്നത പദവികളിലേക്ക് ഉയര്‍ന്നു. യുദ്ധാനന്തരം 1992-ല്‍ ഐആര്‍ജിസി കരസേനയുടെ മൊത്തത്തിലുള്ള കമാന്‍ഡറായും ടെഹ്റാന്‍ പ്രതിരോധത്തിന്റെ ചുമതലയുള്ള ഐആര്‍ജിസിയിലെ ഉന്നത യൂണിറ്റായ 'സാരള്ള'യുടെ (Sarallah) തലവനായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.

2005-ല്‍ അദ്ദേഹം ഗാര്‍ഡ്സ് സെന്റര്‍ ഫോര്‍ സ്ട്രാറ്റജിക് സ്റ്റഡീസിന്റെ ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു. യുഎസ് ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് പീസ് റിപ്പോര്‍ട്ട് പ്രകാരം, ഇറാന്‍-ഇറാഖ് യുദ്ധത്തില്‍ നിന്നും 2003-ല്‍ അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വത്തില്‍ നടന്ന ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തില്‍ (ഓപ്പറേഷന്‍ ഇറാഖി ഫ്രീഡം) നിന്നുമുള്ള പാഠങ്ങള്‍ ഉള്‍ക്കൊണ്ട് ഇറാന്റെ 'മൊസൈക് സിദ്ധാന്തം' (Mosaic Doctrine) രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനാണ് ജാഫരി തന്റെ ഡയറക്ടര്‍ പദവിയിലുള്ള സമയം വിനിയോഗിച്ചത്.

'2007-ല്‍ അദ്ദേഹം ഐആര്‍ജിസിയുടെ (IRGC) കമാന്‍ഡര്‍-ഇന്‍-ചീഫ് ആയി നിയമിതനായി. തന്റെ ഔദ്യോഗിക കാലയളവിലുടനീളം 'മൊസൈക് ഡിഫന്‍സ്' സിദ്ധാന്തം നടപ്പിലാക്കുന്നതിലാണ് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്. ഇന്ന് അമേരിക്കയുടെയും ഇസ്രായേലിന്റെയും ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ഇറാന്റെ കരുത്ത് ഈ തന്ത്രമാണ്.

മൊസൈക് സിദ്ധാന്തം രൂപീകരിക്കാന്‍ ജാഫരിയെ പ്രേരിപ്പിച്ച പാഠങ്ങള്‍

യുഎസ് ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് പീസിന്റെ 2010-ലെ റിപ്പോര്‍ട്ട് പ്രകാരം, ഇറാന്റെ മൊസൈക് ഡിഫന്‍സ് സിദ്ധാന്തം രൂപപ്പെട്ടത് ഇറാന്‍-ഇറാഖ് യുദ്ധത്തിലെ അനുഭവങ്ങളില്‍ നിന്നും 2003-ലെ അമേരിക്കന്‍ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങളില്‍ നിന്നുമാണ്.

ഇറാന്‍-ഇറാഖ് യുദ്ധം ദീര്‍ഘകാലം നീണ്ടുനിന്ന സംഘര്‍ഷമായിരുന്നു. ഇതിനിടെ ഇറാഖ് ഇറാന്റെ മണ്ണിലേക്ക് കരസേനയെ അയച്ച് അധിനിവേശം നടത്തുകയും ഇറാന്‍ സൈന്യത്തിന് നേരെ രാസായുധങ്ങള്‍ പ്രയോഗിക്കുകയും നഗരങ്ങള്‍ക്ക് നേരെ മിസൈല്‍ ആക്രമണങ്ങള്‍ നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് മറുപടിയായി, പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായി പ്രതിജ്ഞാബദ്ധരായ 'ബസിജ്' (Basij) മിലിഷ്യകളെ ഉപയോഗിച്ച് വന്‍തോതിലുള്ള കൂട്ടആക്രമണങ്ങളിലൂടെയാണ് (Mass human wave attacks) ഇറാന്‍ തിരിച്ചടിച്ചത്.'

പഴയ അനുഭവങ്ങളില്‍ നിന്ന് പുതിയ ആയുധം

സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ കാലത്തെ ഇറാഖും ഇന്നത്തെ അമേരിക്കയും ഇറാനോട് സ്വീകരിച്ചത് ഒരേ രീതിയാണ്-അധിനിവേശവും നഗരങ്ങള്‍ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള മിസൈല്‍ വര്‍ഷവും. എന്നാല്‍ ഈ വെല്ലുവിളികളെ അതിജീവിക്കാന്‍ പഴയ അനുഭവങ്ങളില്‍ നിന്നാണ് ജാഫരി പുതിയ ആയുധം കണ്ടെത്തിയത്.

മൊസൈക് സിദ്ധാന്തത്തെ സ്വാധീനിച്ച പ്രധാന പാഠങ്ങള്‍:

അത്യാധുനിക ആയുധങ്ങളുള്ള ഒരു ശത്രുവിനെ നേരിടുമ്പോള്‍ സാധാരണ സൈനിക വിന്യാസം പരാജയപ്പെടുമെന്ന് ഇറാന്‍-ഇറാഖ് യുദ്ധം ജാഫരിയെ പഠിപ്പിച്ചു. ഇതിനെ മറികടക്കാന്‍ സൈന്യത്തെ ചെറിയ യൂണിറ്റുകളായി വിഭജിക്കുകയായിരുന്നു ഏക വഴി. സാധാരണ ജനങ്ങളെ സൈനികമായി അണിനിരത്തുന്നതിലൂടെ ഏത് വന്‍ശക്തിയെയും പ്രതിരോധിക്കാമെന്ന് 'ബസിജ്' സേന തെളിയിച്ചു. ഇതാണ് പ്രാദേശികമായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന സ്വതന്ത്ര സൈനിക യൂണിറ്റുകള്‍ എന്ന മൊസൈക് ആശയത്തിന് അടിത്തറയിട്ടത്.

സദ്ദാം ഹുസൈന്‍ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ ഇറാഖ് സൈന്യം തകര്‍ന്നത് ജാഫരി സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ചു. ഭരണം തകര്‍ന്നാലും ജനകീയ പ്രതിരോധം തുടരണമെങ്കില്‍ അധികാരം ഒരിടത്ത് കേന്ദ്രീകരിക്കരുത് എന്ന പാഠം അദ്ദേഹം ഉള്‍ക്കൊണ്ടു. ഇന്ന് 2026-ല്‍ അമേരിക്കന്‍ മിസൈലുകള്‍ക്ക് ഇറാന്റെ നട്ടെല്ലൊടിക്കാന്‍ കഴിയാത്തത്, രണ്ട് പതിറ്റാണ്ട് മുന്‍പേ ജാഫരി തയ്യാറാക്കിയ ഈ 'മൊസൈക്' തടവറയില്‍ പെന്റഗണ്‍ കുടുങ്ങിയത് കൊണ്ടാണ്.

'യുഎസ് ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് പീസിന്റെ നിരീക്ഷണമനുസരിച്ച്, വന്‍തോതിലുള്ള നാശനഷ്ടങ്ങള്‍ സഹിച്ചും കരുത്തരായ ഇറാഖ് സൈന്യത്തെ ഒടുങ്ങാത്ത ഒരു യുദ്ധത്തിലേക്ക് വലിച്ചിഴയ്ക്കാനും ഇറാന് അന്ന് സാധിച്ചു. തങ്ങളേക്കാള്‍ കരുത്തരായ ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ അധിനിവേശത്തെ നീണ്ടുനില്‍ക്കുന്ന പോരാട്ടത്തിലൂടെ തളര്‍ത്തി തോല്‍വി ഒഴിവാക്കുക എന്ന ഈ തന്ത്രമാണ് 'മൊസൈക്' സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ പ്രധാന തൂണ്‍.

2003-ലെ അമേരിക്കന്‍ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തെയും ജാഫരി സൂക്ഷ്മമായി പഠിച്ചിരുന്നു. റാന്‍ഡ് (RAND) ഓര്‍ഗനൈസേഷന്റെ റിപ്പോര്‍ട്ട് പ്രകാരം, സദ്ദാം ഹുസൈന്‍ എന്ന ഏകാധിപതിയുടെ കീഴില്‍ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെട്ട ഒരു കമാന്‍ഡ് സ്ട്രക്ചര്‍ കാരണം 2003-ല്‍ ഇറാഖ് സൈന്യം പൂര്‍ണ്ണമായും തളര്‍ന്നുപോയിരുന്നു.

ഇറാഖി സൈന്യത്തിനും റിപ്പബ്ലിക്കന്‍ ഗാര്‍ഡ് യൂണിറ്റുകള്‍ക്കും തമ്മില്‍ ഏകോപനം നടത്താന്‍ ഈ സംവിധാനം തടസ്സമായി. ഡിവിഷന്‍, കോര്‍പ്‌സ് തലത്തിലുള്ള ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ക്ക് പോലും സദ്ദാമിന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ ചെറിയ സൈനിക നീക്കങ്ങള്‍ പോലും നടത്താന്‍ സാധിച്ചിരുന്നില്ല. ഇതിന്റെ ഫലമായി, സ്വന്തം നിലയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ കഴിയാത്ത ഇറാഖ് സൈന്യത്തിന് അമേരിക്കന്‍ സഖ്യസേനയുടെ മുന്നേറ്റത്തെ ചെറുക്കാന്‍ കഴിഞ്ഞില്ല. സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ ഭരണകൂടം അതിവേഗം തകര്‍ന്നതോടെയാണ്, ഐആര്‍ജിസിയും (IRGC) ഇറാന്റെ പതിവ് സായുധ സേനയായ ആര്‍ട്ടേഷും (Artesh) ഉന്നത നേതൃത്വവുമായുള്ള ബന്ധം നഷ്ടപ്പെട്ടാലും തകരാതെ സ്വതന്ത്രമായി പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ പ്രാപ്തരാകണമെന്ന് ജാഫരിയും മറ്റ് ഇറാനിയന്‍ ഉദ്യോഗസ്ഥരും തിരിച്ചറിഞ്ഞത്.'

എന്താണ് 'മൊസൈക് ഡിഫന്‍സ്'?

2026-ലെ അമേരിക്കന്‍-ഇസ്രായേല്‍ സംയുക്ത ആക്രമണത്തില്‍ ഇറാന്റെ ഉന്നത നേതൃത്വം കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും രാജ്യം പതറാത്തതിന് പിന്നില്‍ ഒരേയൊരു കാരണമേയുള്ളൂ-മേജര്‍ ജനറല്‍ മുഹമ്മദ് അലി ജാഫരി വിഭാവനം ചെയ്ത 'മൊസൈക് ഡിഫന്‍സ്'. 2005-ല്‍ ഐആര്‍ജിസി സ്ട്രാറ്റജിക് സ്റ്റഡീസ് ഡയറക്ടറായിരിക്കെ ജാഫരി രൂപം നല്‍കിയ ഈ പ്രതിരോധ സിദ്ധാന്തം ഇന്ന് ഇറാന്റെ അതിജീവനത്തിന്റെ ആധാരശിലയാണ്.

റാന്‍ഡ് (RAND) ഓര്‍ഗനൈസേഷന്റെ റിപ്പോര്‍ട്ട് പ്രകാരം രണ്ട് പ്രധാന വെല്ലുവിളികളെ നേരിടാനാണ് ജാഫരി ഈ തന്ത്രം മെനഞ്ഞത്.

മൃദു വിപ്ലവം (Soft Revolution): വിദേശ സഹായത്തോടെ എന്‍ജിഒകളും ആക്ടിവിസ്റ്റുകളും വഴി ഭരണകൂടത്തെ അട്ടിമറിക്കാനുള്ള ശ്രമം.

അമേരിക്കയുടെ നേരിട്ടുള്ള സൈനിക നീക്കത്തിലൂടെ ഭരണകൂടത്തെ പുറത്താക്കാനുള്ള ശ്രമം.

എന്താണ് മൊസൈക് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ കാതല്‍?

പരമ്പരാഗത സൈന്യങ്ങളെപ്പോലെ ഒരൊറ്റ കമാന്‍ഡ് സെന്ററില്‍ നിന്ന് ഉത്തരവുകള്‍ വരുന്നതിന് പകരം, ഇറാന്റെ പ്രതിരോധത്തെ ഒട്ടേറെ സ്വതന്ത്ര കഷ്ണങ്ങളായി (Mosaics) വിഭജിക്കുന്ന രീതിയാണിത്. ഇറാന്റെ ദുര്‍ഘടമായ മലനിരകളും വിശാലമായ ഭൂപ്രദേശങ്ങളും ഉപയോഗപ്പെടുത്തി ശത്രുവിനെ ദീര്‍ഘകാല യുദ്ധത്തിലേക്ക് വലിച്ചിഴയ്ക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

31 പ്രവിശ്യാ കമാന്‍ഡുകള്‍: ഇറാന്റെ 31 സൈന്യങ്ങള്‍

മൊസൈക് ഡിഫന്‍സിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത ഐആര്‍ജിസിയെ (IRGC) 31 അര്‍ദ്ധ-സ്വയംഭരണാധികാരമുള്ള പ്രവിശ്യാ കമാന്‍ഡുകളായി പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു എന്നതാണ്. ഇതിന്റെ പ്രത്യേകതകള്‍ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ഓരോ പ്രവിശ്യയ്ക്കും സ്വന്തമായി ആസ്ഥാനം, കമാന്‍ഡ്-ആന്‍ഡ്-കണ്‍ട്രോള്‍ സംവിധാനം എന്നിവയുണ്ട്. ഓരോ കമാന്‍ഡിനും സ്വന്തമായി മിസൈല്‍-ഡ്രോണ്‍ ശേഖരം, വെടിക്കോപ്പുകള്‍, ഇന്റലിജന്‍സ് വിഭാഗം എന്നിവയുണ്ട്. സമുദ്രതീരങ്ങളുള്ള പ്രവിശ്യകള്‍ക്ക് സ്വന്തമായി ഫാസ്റ്റ് അറ്റാക്ക് ബോട്ടുകളും, എല്ലാ പ്രവിശ്യകള്‍ക്കും കീഴില്‍ പ്രാദേശികമായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന 'ബസിജ്' മിലിഷ്യ യൂണിറ്റുകളും വിന്യസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ടെഹ്റാനുമായുള്ള ബന്ധം വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ടാല്‍ പോലും, മുന്‍കൂട്ടി നല്‍കിയിട്ടുള്ള പ്ലാനുകള്‍ അനുസരിച്ച് സ്വന്തം നിലയില്‍ യുദ്ധം തുടരാന്‍ ഓരോ പ്രവിശ്യാ കമാന്‍ഡര്‍ക്കും പൂര്‍ണ്ണ അധികാരമുണ്ട്.

യുദ്ധം 14-ാം ദിവസത്തില്‍: പെന്റഗണിന് തെറ്റിയ കണക്കുകൂട്ടല്‍

2026 മാര്‍ച്ച് 13-ന് യുദ്ധം രണ്ടാഴ്ച പിന്നിടുമ്പോഴും ഇറാന്‍ തളരാത്തത് ഈ 31 കമാന്‍ഡുകളും 31 വ്യത്യസ്ത സൈന്യങ്ങളായി അമേരിക്കയ്‌ക്കെതിരെ പൊരുതുന്നത് കൊണ്ടാണ്. തലയറുത്താല്‍ ഉടല്‍ വീഴുമെന്ന ഇറാഖ് മോഡല്‍ തന്ത്രം ഇറാനില്‍ പരാജയപ്പെട്ടത് ജാഫരിയുടെ ഈ 'മൊസൈക്' വിപ്ലവം കാരണമാണ്.

'2007-ല്‍ ഐആര്‍ജിസി (IRGC) കമാന്‍ഡറായി ചുമതലയേറ്റ ശേഷം, ജാഫരി ഈ പദ്ധതി പൂര്‍ണ്ണമായി നടപ്പിലാക്കി. ബസിജ് സേനയെ ഐആര്‍ജിസിയില്‍ ലയിപ്പിക്കുകയും യുദ്ധശേഷി വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അന്തരിച്ച പരമോന്നത നേതാവ് ഖമേനിയുടെ അംഗീകാരത്തോടെ നടപ്പിലാക്കിയ ഈ വികേന്ദ്രീകരണം, പ്രാദേശിക കമാന്‍ഡര്‍മാര്‍ക്ക് കേന്ദ്രത്തിന്റെ മേല്‍നോട്ടമില്ലാതെ തന്നെ മുന്‍കൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ക്കായി പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ വലിയ സ്വാതന്ത്ര്യം നല്‍കുന്നു.

ഇത് ജര്‍മ്മന്‍ സൈനിക സിദ്ധാന്തമായ 'ഔഫ്ട്രാഗ്സ്റ്റാക്റ്റിക്' (Auftragstaktik) ശൈലിക്ക് സമാനമാണ്. യുഎസ് നേവല്‍ ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഗവേഷണമനുസരിച്ച്, ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ നല്‍കുന്ന ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ കൈവരിക്കാന്‍ കീഴുദ്യോഗസ്ഥര്‍ക്ക് തങ്ങളുടേതായ രീതിയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ ഈ സിദ്ധാന്തം സ്വാതന്ത്ര്യം നല്‍കുന്നു.

 'മൊസൈക്' തന്ത്രം പ്രായോഗികമായപ്പോള്‍

അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ ഈ പോരാട്ടത്തെ 'റമദാന്‍ യുദ്ധം' എന്നാണ് ടെഹ്റാന്‍ വിളിക്കുന്നത്. ഫെബ്രുവരി 28-ന് യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളില്‍ തന്നെ ഇറാന്റെ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക നേതൃത്വം ഒന്നടങ്കം കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും, രാജ്യത്തെ 31 സ്വയംഭരണ സൈനിക കമാന്‍ഡുകള്‍ മണിക്കൂറുകള്‍ക്കുള്ളില്‍ തിരിച്ചടിച്ചു. യുഎസ്-ഇസ്രായേല്‍ സൈനിക താവളങ്ങള്‍ക്കും വിമാനത്താവളങ്ങള്‍, എണ്ണ ശുദ്ധീകരണ ശാലകള്‍, കുടിവെള്ള പ്ലാന്റുകള്‍ തുടങ്ങിയ സിവില്‍ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്‍ക്കും നേരെ യുഎഇ, ഖത്തര്‍, സൗദി അറേബ്യ, ബഹ്റൈന്‍, ഒമാന്‍ എന്നിവിടങ്ങളില്‍ ആക്രമണമുണ്ടായി.

വാഷിംഗ്ടണ്‍ ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ ഡിഫന്‍സ് സ്‌പെഷ്യലിസ്റ്റ് ഫര്‍സിന്‍ നദിമി പറഞ്ഞതുപോലെ, 'ഓരോ പ്രവിശ്യയും ഓരോ മൊസൈക് ആണ്. ടെഹ്റാനുമായുള്ള ബന്ധം നഷ്ടപ്പെട്ടാലും അവര്‍ക്ക് ഒരു സൈനിക ശക്തിയായി പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ കഴിയും.' ഇതാണ് നേതൃത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും ഡ്രോണ്‍-മിസൈല്‍ ആക്രമണങ്ങള്‍ തുടരാന്‍ ഇറാനെ സഹായിക്കുന്നത്. ഓസ്ട്രേലിയന്‍ എഴുത്തുകാരനായ ഷാനക അന്‍സെലം പെരേര എക്‌സില്‍ (X) കുറിച്ചതുപോലെ: 'ഇറാന്‍ ഒരു ആത്മഹത്യാ ദൗത്യത്തിലല്ല, അത് ഓട്ടോപൈലറ്റിലാണ്. മൊസൈക് സിദ്ധാന്തം ജയിക്കാന്‍ വേണ്ടി ഉണ്ടാക്കിയതല്ല, തോല്‍വി അസാധ്യമാക്കാന്‍ വേണ്ടി നിര്‍മ്മിച്ചതാണ്. കേന്ദ്രീകൃത സൈന്യങ്ങള്‍ എങ്ങനെ മരിക്കുന്നു എന്ന് ജാഫരി പഠിച്ചു. മരിക്കാത്ത ഒരു സൈന്യത്തെ അദ്ദേഹം നിര്‍മ്മിച്ചു.''