ഇനി ആകാശത്ത് മാത്രമല്ല..കരയിലൂടെയും രാജകീയമായി ചീറിപ്പായാം; അണിയറയിൽ ഒരുങ്ങുന്നത് മോദി സർക്കാരിന്റെ രണ്ട് പടകുതിരകൾ; കൃത്യ സമയത്ത് വളരെ സുരക്ഷിതമായി ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തേക്ക് കുതിച്ച് യാത്ര; ഓരോ കോച്ചിലും അതിശയിപ്പിക്കുന്ന സുഖസൗകര്യങ്ങൾ; ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ചരിത്രത്തിൽ ഇത് പുത്തൻ നാഴികക്കല്ല്; പക്ഷെ ഒരൊറ്റ കാര്യത്തിൽ മാത്രം മാറ്റം; തമ്മിലെ വ്യത്യാസമെന്ത്?

ഡൽഹി: ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ഒരു വലിയ പരിവർത്തനത്തിന്റെ പാതയിലാണ്. കൽക്കരി എഞ്ചിനുകളിൽ നിന്ന് അതിവേഗ ഇലക്ട്രിക് ട്രെയിനുകളിലേക്കുള്ള മാറ്റം മാത്രമല്ല, യാത്രക്കാരുടെ സൗകര്യങ്ങൾക്കും സുരക്ഷയ്ക്കും മുൻഗണന നൽകുന്ന ഒരു നവീകരണ യുഗത്തിലേക്കാണ് രാജ്യം ചുവടുവെക്കുന്നത്. ഈ മാറ്റത്തിന്റെ പ്രധാന അടയാളങ്ങളാണ് വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസും അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസും. ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയും വേഗതയും ഒരുപോലെ അവകാശപ്പെടുന്ന ഈ രണ്ട് ട്രെയിനുകൾക്കും ഒരേ ലക്ഷ്യമല്ല ഉള്ളത്. ഇവ തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്ന് പരിശോധിക്കാം.

ലക്ഷ്യവും യാത്രാ ദൂരവും

രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിലുടനീളമുള്ള ദീർഘദൂര കണക്റ്റിവിറ്റി ശക്തിപ്പെടുത്തുകയെന്ന ബൃഹത്തായ ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസുകൾ അവതരിപ്പിച്ചത്. സാധാരണക്കാരായ യാത്രക്കാർക്ക് കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ ദീർഘദൂര യാത്രകൾ സാധ്യമാക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആയിരക്കണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടുന്ന അന്തർസംസ്ഥാന സർവീസുകൾക്കായാണ് അമൃത് ഭാരത് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

 വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകൾ വേഗതയേറിയതും പ്രീമിയം നിലവാരത്തിലുള്ളതുമായ ഇന്റർ-സിറ്റി (നഗരങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള) യാത്രകൾക്കും വേണ്ടിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. പത്തോ പന്ത്രണ്ടോ മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ എത്തിച്ചേരാവുന്ന പ്രധാന നഗരങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കാനാണ് ഈ സർവീസ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. ഹ്രസ്വ, ഇടത്തരം ദൂരങ്ങൾ അതിവേഗം പിന്നിടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബിസിനസ് യാത്രക്കാരെയും വിനോദസഞ്ചാരികളെയുമാണ് വന്ദേ ഭാരത് ആകർഷിക്കുന്നത്.

എസി വേണോ നോൺ-എസി വേണോ?

സൗകര്യങ്ങളുടെ കാര്യത്തിലാണ് ഈ രണ്ട് ട്രെയിനുകളും രണ്ട് ധ്രുവങ്ങളിൽ നിൽക്കുന്നത്.

വന്ദേ ഭാരത്: ഇത് പൂർണ്ണമായും എയർ കണ്ടീഷൻ ചെയ്ത (Fully AC), സെമി-ഹൈ-സ്പീഡ് സർവീസാണ്. പ്രീമിയം എക്സിക്യൂട്ടീവ് ക്ലാസ് കോച്ചുകൾ ഇതിൽ ലഭ്യമാണ്. ജിപിഎസ് അധിഷ്ഠിത പാസഞ്ചർ ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റം, ഓൺബോർഡ് വൈ-ഫൈ, വിനോദ സംവിധാനങ്ങൾ, ഓട്ടോമാറ്റിക് ഡോറുകൾ, ബയോ-വാക്വം ടോയ്‌ലറ്റുകൾ എന്നിവ ഇതിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്.

അമൃത് ഭാരത്: ഇത് അടിസ്ഥാനപരമായി ഒരു നോൺ-എസി സർവീസാണ്. എന്നാൽ പഴയ ട്രെയിനുകളേക്കാൾ വളരെ മെച്ചപ്പെട്ടതും സുഖപ്രദവുമായ സീറ്റുകൾ, ആധുനികമായ സുരക്ഷാ സവിശേഷതകൾ എന്നിവ ഇതിലുണ്ട്. സാധാരണ സ്ലീപ്പർ ക്ലാസ് യാത്രക്കാർക്കും ജനറൽ ക്ലാസ് യാത്രക്കാർക്കും വേണ്ടിയുള്ള നവീകരിച്ച പതിപ്പാണിത്.

കോച്ചുകളുടെ എണ്ണവും സാങ്കേതികവിദ്യയും

ഒരു അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസിൽ സാധാരണയായി 22 നോൺ-എസി കോച്ചുകളാണ് ഉണ്ടായിരിക്കുക. ഇതിൽ സ്ലീപ്പർ കോച്ചുകളും ജനറൽ കോച്ചുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. 'പുഷ്-പുൾ' (Push-Pull) എന്ന പ്രത്യേക സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് ഇതിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ട്രെയിനിന്റെ മുന്നിലും പിന്നിലും ഓരോ എഞ്ചിനുകൾ വീതം ഉണ്ടാകും. ഇത് വേഗത പെട്ടെന്ന് കൂട്ടാനും കുലുക്കം കുറയ്ക്കാനും സഹായിക്കുന്നു.

എന്നാൽ, വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളിൽ സാധാരണയായി 16 എസി കോച്ചുകളാണുള്ളത്. ഇതൊരു സെൽഫ് പ്രൊപ്പൽഡ് (Self-propelled) ട്രെയിൻ സെറ്റാണ്. അതായത്, ഇതിന് പ്രത്യേക എഞ്ചിനില്ല, പകരം കോച്ചുകൾക്കടിയിലുള്ള മോട്ടോറുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. വന്ദേ ഭാരതിൽ നൽകുന്ന കാറ്ററിംഗ് സേവനങ്ങളും ഭക്ഷണവും ലോകോത്തര നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്.

ടിക്കറ്റ് നിരക്കിലെ അന്തരം

ടിക്കറ്റ് നിരക്കിലാണ് ഈ രണ്ട് ട്രെയിനുകളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രകടമാകുന്നത്.

വന്ദേ ഭാരത്: ഇതിന്റെ ടിക്കറ്റ് നിരക്കുകൾ താരതമ്യേന കൂടുതലാണ്. ശതാബ്ദി എക്സ്പ്രസിനേക്കാൾ ഉയർന്ന നിരക്കാണ് ഇതിന് ഈടാക്കുന്നത്. മികച്ച ഭക്ഷണം, എസി സൗകര്യം, ഉയർന്ന വേഗത എന്നിവയ്ക്ക് പണം മുടക്കാൻ തയ്യാറുള്ളവർക്ക് ഇത് അനുയോജ്യമാണ്.

അമൃത് ഭാരത്: വളരെ ലളിതവും സുതാര്യവും താങ്ങാനാവുന്നതുമായ ഒരു യാത്രാ നിരക്ക് ഘടനയാണ് അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ് പിന്തുടരുന്നത്. സാധാരണ മെയിൽ/എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളേക്കാൾ വലിയ വർദ്ധനയില്ലാതെ തന്നെ സാധാരണക്കാർക്ക് ആധുനിക സൗകര്യങ്ങളോടെ യാത്ര ചെയ്യാൻ ഇത് അവസരമൊരുക്കുന്നു. ബജറ്റ് പരിഗണിക്കുന്ന വലിയൊരു വിഭാഗം യാത്രക്കാർക്ക് ഇത് ഏറ്റവും മികച്ച ഓപ്ഷനാണ്.

സർവീസ് റൂട്ടുകൾ

ഇന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള ഒന്നിലധികം ഹ്രസ്വ, ഇടത്തരം റൂട്ടുകളിലാണ് വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസ് നിലവിൽ സർവീസ് നടത്തുന്നത്. ഡൽഹി-വാരണാസി, ചെന്നൈ-മൈസൂർ, കാസർകോട്-തിരുവനന്തപുരം തുടങ്ങിയ വലിയ തിരക്കുള്ള നഗരങ്ങളിലാണ് ഈ സർവീസ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ദീർഘദൂര റൂട്ടുകളിലാണ് (ഉദാഹരണത്തിന് ദർഭംഗ-ആനന്ദ് വിഹാർ) സർവീസ് നടത്തുന്നത്.

ചുരുക്കത്തിൽ, വന്ദേ ഭാരത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ ആധുനിക മുഖവും ആഡംബരത്തിന്റെ പ്രതീകവുമാകുമ്പോൾ, അമൃത് ഭാരത് സാധാരണക്കാരന്റെ യാത്രകളെ മാന്യവും സുരക്ഷിതവുമാക്കുന്ന വിപ്ലവകരമായ ചുവടുവെപ്പാണ്. ഈ രണ്ട് സർവീസുകളും ഒരേപോലെ വികസിക്കുന്നത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയെ ലോകനിലവാരത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുമെന്ന കാര്യത്തിൽ സംശയമില്ല.