തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ ഗോത്രവര്ഗക്കാര് വേട്ടയാടലിനായി അമ്പുകളിലും ബ്ലോ ഗണ്ണുകളിലും തേക്കുന്ന മാരക വിഷം; മോര്ഫിനേക്കാള് 200 മടങ്ങ് ശക്തിയേറിയ എപ്പിബാറ്റിഡിന്; 'ഡാര്ട്ട് ഫ്രോഗ്' എന്ന വിഷത്തവളയുടെ തൊലിയിലെ വിഷം റഷ്യന് ജയിലിലെത്തിയത് എങ്ങനെ? അലക്സി നവാല്നിയുടെ ജീവനെടുത്തത് അതീവ മാരകമായ രാസായുധമെന്ന് ബ്രിട്ടനും സഖ്യകക്ഷികളും; പുട്ടിന് ഭരണകൂടത്തെ പ്രതിക്കൂട്ടിലാക്കി വെളിപ്പെടുത്തല്
ലണ്ടന്: റഷ്യന് ഏകാധിപത്യത്തിനെതിരെ പോരാടിയ, റഷ്യന് പ്രസിഡന്റ് വ്ളാഡിമിര് പുട്ടിന്റെ നിത്യവിമര്ശകനും പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ മുഖവുമായിരുന്ന അലക്സി നവാല്നിയുടെ മരണം റഷ്യന് ഭരണകൂടം അവകാശപ്പെട്ടതുപോലെ 'പെട്ടെന്നുണ്ടായ ആരോഗ്യപ്രശ്നം' കൊണ്ടല്ലെന്ന വാദവുമായി ബ്രിട്ടന് അടക്കമുള്ള യൂറോപ്യന് രാജ്യങ്ങള് രംഗത്ത്. ആര്ട്ടിക് ജയിലിലെ കൊടും തണുപ്പില് നവാല്നിയുടെ ജീവനെടുത്തത് തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ കാടുകളില് കാണപ്പെടുന്ന ഒരു കൊച്ചു തവളയുടെ മാരക വിഷമായിരുന്നുവെന്നാണ് ഇവരുടെ വാദം. ഈ കൊലപാതകത്തിന് റഷ്യന് ഏജന്റുകള് തിരഞ്ഞെടുത്തത് അതിമാരകമായ എപ്പിബാറ്റിഡിന് (Epibatidine) എന്ന വിഷമാണ്. തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ 'ഡാര്ട്ട് ഫ്രോഗ്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന തവളകളുടെ തൊലിയില് നിന്നാണ് ഈ വിഷം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതെന്നും മോര്ഫിനേക്കാള് 200 മടങ്ങ് ശക്തിയേറിയതാണെന്നും ആരോപിക്കുന്നു. ശരീരത്തില് പ്രവേശിച്ചാലുടന് ഇത് നാഡീവ്യൂഹത്തെ തളര്ത്തും. മരവിപ്പും പക്ഷാഘാതവും ഉണ്ടാക്കി മിനിറ്റുകള്ക്കുള്ളില് മരണം ഉറപ്പാക്കുമെന്നും പറയുന്നു. ബ്രിട്ടന്, സ്വീഡന്, ഫ്രാന്സ്, ജര്മ്മനി, നെതര്ലാന്ഡ്സ് എന്നീ രാജ്യങ്ങള് സംയുക്തമായാണ് ഈ വെളിപ്പെടുത്തല് നടത്തിയത്. ഒരു 'കെമിക്കല് വെപ്പണ്' ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഈ ന്യൂറോടോക്സിന് പ്രയോഗിക്കാന് വ്ലാഡിമിര് പുടിന്റെ സര്ക്കാരിന് മാത്രമേ സാധിക്കൂ എന്ന് ഇവര് കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു.
അലക്സി നവാല്നിയെ റഷ്യന് ഭരണകൂടം വിഷം നല്കി കൊലപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നുവെന്ന് ബ്രിട്ടന് ആരോപിക്കുന്നു. തെക്കേ അമേരിക്കയില് കാണപ്പെടുന്ന 'ഡാര്ട്ട് ഫ്രോഗ്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരിനം തവളകളില് നിന്ന് ഉല്പ്പാദിപ്പിക്കുന്ന 'എപ്പിബാറ്റിഡിന്' (Epibatidine) എന്ന വിഷം ഉള്ളില് ചെന്നതാണ് നവാല്നിയുടെ മരണത്തിന് കാരണമായതെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് വിദേശകാര്യ ഓഫീസ് വ്യക്തമാക്കി. മോര്ഫിനേക്കാള് 200 മടങ്ങ് ശക്തിയേറിയ ന്യൂറോടോക്സിന് വിഭാഗത്തില്പ്പെട്ട രാസായുധമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന വിഷമാണ് എപിബാറ്റിഡിന്. ഇത് നാഡീവ്യൂഹത്തെ ആക്രമിക്കുകയും തളര്ച്ചയും മരവിപ്പും ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യും. തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ ചില തദ്ദേശീയ ഗോത്രങ്ങള് വേട്ടയാടലിനായി അമ്പുകളിലും ബ്ലോ ഗണ്ണുകളിലും ഈ വിഷം ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. നവാല്നിയുടെ ശരീരത്തിലേക്ക് ഈ വിഷം എങ്ങനെയാണ് പ്രവേശിച്ചതെന്ന കാര്യത്തില് ഇപ്പോഴും വ്യക്തതയില്ല. നവാല്നി റഷ്യന് ജയിലില് കഴിയുമ്പോഴാണ് മരിച്ചത് എന്നത് പരിഗണിക്കുമ്പോള്, അദ്ദേഹത്തിന് ഈ വിഷം നല്കാനുള്ള സാഹചര്യവും ലക്ഷ്യവും മാര്ഗ്ഗവും റഷ്യന് ഭരണകൂടത്തിന് ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമെന്നാണ് ആരോപണം.
ബ്രിട്ടനൊപ്പം സ്വീഡന്, ഫ്രാന്സ്, ജര്മ്മനി, നെതര്ലാന്ഡ്സ് എന്നീ രാജ്യങ്ങളും ചേര്ന്ന് പുറത്തിറക്കിയ സംയുക്ത പ്രസ്താവനയില്, അലക്സി നവാല്നിക്ക് മാരകമായ വിഷം നല്കിയിരുന്നു എന്ന് തങ്ങളുടെ സര്ക്കാരുകള്ക്ക് പൂര്ണ്ണ വിശ്വാസമുണ്ടെന്ന് അറിയിച്ചു. നവാല്നിയുടെ ശരീരത്തില് നിന്നുള്ള സാമ്പിളുകള് പരിശോധിച്ചതില് എപിബാറ്റിഡിന്റെ സാന്നിധ്യം സ്ഥിരീകരിച്ചതായും പ്രസ്താവനയില് പറയുന്നു. റഷ്യയില് സ്വാഭാവികമായി കാണപ്പെടാത്ത വിഷമാണിതെന്നും കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു. പ്രസിഡന്റ് വ്ലാഡിമിര് പുടിന്റെ സര്ക്കാരിന് മാത്രമേ ഇത്തരമൊരു 'ക്രൂരമായ' പ്രവൃത്തി നടത്താന് കഴിയൂ എന്ന് ഈ രാജ്യങ്ങള് ആരോപിച്ചു. 2024 ഫെബ്രുവരി 16-നാണ് റഷ്യന് ഭരണകൂടം നവാല്നിയുടെ മരണം പുറത്തുവിട്ടത്.
തങ്ങളുടെ പക്കലുള്ള എല്ലാ രാസായുധങ്ങളും റഷ്യ നശിപ്പിച്ചിട്ടില്ല എന്ന കാര്യത്തില് ഞങ്ങള്ക്ക് കടുത്ത ആശങ്കയുണ്ട്. റഷ്യയെ ഇതിന് ഉത്തരവാദികളാക്കാന് ഞങ്ങളുടെ പക്കലുള്ള എല്ലാ നയതന്ത്ര മാര്ഗ്ഗങ്ങളും ഞങ്ങളും പങ്കാളിത്ത രാജ്യങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടണ് വ്യക്തമാക്കുന്നു. അഴിമതിക്കെതിരെ പ്രചാരണം നടത്തുകയും ഭരണകൂട വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങള്ക്ക് നേതൃത്വം നല്കുകയും ചെയ്തതിന്, തീവ്രവാദ കുറ്റം ചുമത്തി 19 വര്ഷത്തെ തടവുശിക്ഷ അനുഭവിക്കുകയായിരുന്നു നവാല്നി. നവാല്നി സ്വാഭാവിക കാരണങ്ങളാലാണ് മരിച്ചതെന്ന ക്രെംലിന്റെ അവകാശവാദം പച്ചക്കള്ളമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ യൂലിയ നവാല്നായ കഴിഞ്ഞ വര്ഷം വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.
രണ്ട് സ്വതന്ത്ര ലബോറട്ടറികള് അദ്ദേഹം വിഷം ഉള്ളില് ചെന്നാണ് മരിച്ചതെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചതായി നവാല്നി പറഞ്ഞു. ഉപയോഗിച്ച വിഷത്തെക്കുറിച്ചോ, സാമ്പിളുകളെക്കുറിച്ചോ, വിശകലനത്തെക്കുറിച്ചോ ഉള്ള കൂടുതല് വിവരങ്ങള് അന്ന് അവര് വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല - പകരം ഫലങ്ങള് പരസ്യപ്പെടുത്താന് ലബോറട്ടറികളെ അവര് വെല്ലുവിളിക്കുകയാണുണ്ടായത്. അന്ന് സോഷ്യല് മീഡിയയില് പങ്കുവെച്ച വീഡിയോയില് അവര് പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് നിശബ്ദയായിരിക്കാന് കഴിയില്ല. എന്റെ ഭര്ത്താവ് അലക്സി നവാല്നിയുടെ കൊലപാതകത്തിന് ഉത്തരവാദി വ്ളാഡിമിര് പുടിന് ആണെന്ന് ഞാന് തറപ്പിച്ചു പറയുന്നുവെന്ന് അവര് ആരോപിച്ചു. എന്നാല് നവാല്നി കൊല്ലപ്പെട്ടതാണെന്ന ആരോപണങ്ങള് നിഷേധിച്ച ക്രെംലിന്, രക്തസമ്മര്ദ്ദത്തിലുണ്ടായ പെട്ടെന്നുള്ള വര്ദ്ധനവും വിട്ടുമാറാത്ത ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുമാണ് മരണകാരണമെന്നായിരുന്നു വിശദീകരണം നല്കിയത്.
നവാല്നി ജീവിച്ചിരുന്നപ്പോള് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് ഉച്ചരിക്കാന് പോലും വിമുഖത കാണിച്ചിരുന്ന പുടിന്, മരണം നടന്ന് ഒരു മാസത്തിന് ശേഷം നവാല്നിയെക്കുറിച്ച് അനുസ്മരിച്ചത് ഒരാള് ലോകത്തോട് വിടപറയുന്നത് 'എപ്പോഴും സങ്കടകരമായ കാര്യമാണ്' എന്നായിരുന്നു. എന്നാല് 2024-ല് ചോര്ന്നതും ഒരു റഷ്യന് പ്രതിപക്ഷ വെബ്സൈറ്റ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതുമായ ഔദ്യോഗിക രേഖകള് പ്രകാരം, നവാല്നിയുടെ മരണത്തിന് മുന്പുള്ള ലക്ഷണങ്ങള് വിഷപ്രയോഗത്തിന്റേതായിരുന്നു എന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു. മരണകാരണം മറച്ചുവെക്കാന് ഉദ്യോഗസ്ഥര് ശ്രമിച്ചതായും ഈ രേഖകളില് നിന്ന് സൂചന ലഭിക്കുന്നു. പുടിനെതിരെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രക്ഷോഭങ്ങള്ക്ക് നേതൃത്വം നല്കിയ അഴിമതി വിരുദ്ധ പോരാളിയായിരുന്നു നവാല്നി. ചിതറിക്കിടക്കുന്ന റഷ്യന് പ്രതിപക്ഷത്തെ ഒന്നിപ്പിക്കാന് കെല്പുള്ള ഏക വ്യക്തിയായാണ് അദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. തന്റെ അവസാന കോടതി വിചാരണകളില് പോലും ഉക്രെയ്ന് യുദ്ധത്തിനെതിരെ സംസാരിച്ച അദ്ദേഹം, റഷ്യന് ജനതയോട് ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ ഉയിര്ത്തെഴുന്നേല്ക്കാന് ആഹ്വാനം ചെയ്തിരുന്നു.
പുടിനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകൂടത്തിലും തീരാത്ത തലവേദനയായി നവല്നി മാറിയിരുന്നു. ബ്ലോഗുകളിലും സോഷ്യല് മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലും നവല്നിക്ക് വലിയ ആരാധകരുണ്ടായിരുന്നു. സര്ക്കാര് സംവിധാനങ്ങള്ക്കെതിരായ തുറന്നെഴുത്തുകള് വലിയ സ്വീകാര്യതയാണ് അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തത്. 2020-ല് സൈബീരിയയില് വെച്ച് റഷ്യന് സുരക്ഷാ ഏജന്റുകള് (FSB) സോവിയറ്റ് കാലഘട്ടത്തിലെ 'നോവിചോക്ക്' എന്ന മാരകമായ നാഡീവിഷം നല്കി അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കാന് ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത്ഭുതകരമായി രക്ഷപ്പെട്ടു. അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മര്ദ്ദത്തെത്തുടര്ന്ന്, ചികിത്സയ്ക്കായി ബെര്ലിനിലെ ക്ലിനിക്കിലേക്ക് വിമാനമാര്ഗ്ഗം പോകാന് പുടിന് അദ്ദേഹത്തെ അനുവദിച്ചു. എന്നാല് 2021 ജനുവരിയില് തിരികെ മോസ്കോയില് വിമാനമിറങ്ങിയ ഉടന് തന്നെ അദ്ദേഹം അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.
പൊതുചടങ്ങായി ശവസംസ്കാരം നടത്തിയാല് അത് ഭരണകൂട വിരുദ്ധ പ്രതിഷേധങ്ങള്ക്ക് വഴിവെക്കുമെന്ന് ഭയന്ന് നവാല്നിയുടെ മൃതദേഹം രഹസ്യമായി അടക്കം ചെയ്യാനായിരുന്നു അധികൃതര് ആദ്യം നിര്ബന്ധം പിടിച്ചത്. വ്യാപകമായ പ്രതിഷേധങ്ങള്ക്കൊടുവില് ക്രെംലിന് മൃതദേഹം വിട്ടുകൊടുക്കുകയും മോസ്കോയിലെ ബോറിസോവ്സ്കോയ് സെമിത്തേരിയില് നവാല്നിയെ അടക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകള് രാജ്യം കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിപക്ഷ റാലിയായി മാറി. എങ്കിലും, നവാല്നിയുടെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഴിമതി വിരുദ്ധ ഫൗണ്ടേഷന്റെ (FBK) പ്രവര്ത്തനം പ്രതിസന്ധിയിലായി. വിദേശത്ത് കഴിയുന്ന അനുയായികള്ക്ക് റഷ്യയ്ക്കുള്ളില് സ്വാധീനം ചെലുത്താന് കഴിയുമായിരുന്നില്ല. പ്രധാന സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സുകളും ഇല്ലാതായി. കഴിഞ്ഞ മാസം FBK ഡയറക്ടര് ഇവാന് ഷ്ദാനോവ് സ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞു. 'അലക്സി ഇല്ലാതെ പഴയതുപോലെ ഒന്നുമില്ല,' എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതികരണം.
എന്താണ് അതിമാരകമായ 'എപ്പിബാറ്റിഡിന്' വിഷം?
ഇക്വഡോറിലെ വിഷത്തവളകള് ഉല്പ്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഈ പദാര്ത്ഥം, ലോകത്ത് ഇന്നുവരെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളതില് വെച്ച് ഏറ്റവും ശക്തമായ വേദനസംഹാരികളില് ഒന്നാണ്. എന്നാല് ഇത് അതിമാരകമായതിനാല് തന്നെ ഒരു ഔഷധമായി മാറ്റാന് ഇതുവരെ സാധിച്ചിട്ടില്ല. മോര്ഫിനേക്കാള് 200 മടങ്ങ് വീര്യമുള്ളതാണ് ഈ വിഷം. 'എപ്പിപെഡോബേറ്റ്സ് ട്രൈകളര്' എന്ന വരയന് വിഷത്തവളകളുടെ തൊലിയിലാണ് ഇത് കാണപ്പെടുന്നത്. കാട്ടില് കഴിയുന്ന തവളകളില് മാത്രമേ ഈ വിഷം കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ. വണ്ടുകള്, ഉറുമ്പുകള്, ഈച്ചകള് എന്നിവയെ ഭക്ഷണമാക്കുന്നതിലൂടെയാണ് ഇവയുടെ ശരീരത്തില് ഈ വിഷം രൂപപ്പെടുന്നത്. എന്നാല് ഇവയെ വളര്ത്തുമൃഗങ്ങളായി വളര്ത്തുമ്പോള് ശരീരത്തില് എപ്പിബാറ്റിഡിന് ഉല്പ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നില്ല. 1970-കളില് ജോണ് ഡബ്ല്യു. ഡാലി എന്ന അമേരിക്കന് രസതന്ത്രജ്ഞനാണ് തവളകളുടെ തൊലിയില് നിന്ന് ആദ്യമായി ഈ പദാര്ത്ഥം വേര്തിരിച്ചെടുത്തത്. ഒരു തവളയുടെ ശരീരത്തിലുള്ള വിഷം ഒരു പോത്തിനെ കൊല്ലാന് പോലും പര്യാപ്തമാണ്. ശരീരത്തില് പ്രവേശിച്ചാലുടന് കഠിനമായ വിയര്പ്പും പേശികളുടെ വിറയലുമാണ് ആദ്യം അനുഭവപ്പെടുക. തുടര്ന്ന് ശക്തമായ അപസ്മാരം, തളര്വാതം, ശ്വാസതടസ്സം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു. ബോധക്ഷയത്തെത്തുടര്ന്ന് മരണം സംഭവിക്കുന്നു.
വരാനിരിക്കുന്നത് കടുത്ത ഉപരോധങ്ങള്?
റഷ്യ തങ്ങളുടെ പക്കലുള്ള രാസായുധങ്ങള് നശിപ്പിച്ചിട്ടില്ല എന്നതിന് തെളിവാണ് ഈ സംഭവമെന്ന് പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങള് വിശ്വസിക്കുന്നു. നയതന്ത്ര തലത്തില് റഷ്യയെ കൂടുതല് ഒറ്റപ്പെടുത്താനും കടുത്ത ഉപരോധങ്ങള് ഏര്പ്പെടുത്താനും ഈ പുതിയ വെളിപ്പെടുത്തല് കാരണമാകും. അഴിമതിക്കെതിരെ പോരാടിയ നവാല്നിയെ 19 വര്ഷത്തെ തടവിന് ശിക്ഷിച്ചത് പുട്ടിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭയം മൂലമായിരുന്നു. ഇപ്പോള് പുറത്തുവന്ന ലബോറട്ടറി ഫലങ്ങള് റഷ്യയ്ക്ക് മേല് പുതിയ അന്താരാഷ്ട്ര ഉപരോധങ്ങള്ക്ക് വഴിവെക്കും. ലോകരാജ്യങ്ങള്ക്ക് മുന്നില് റഷ്യന് ഭരണകൂടത്തിന് ഇനി മറുപടി പറയുക പ്രയാസകരമാകും.
റഷ്യയിലില്ലാത്ത ആ 'വിദേശ വിഷം' എങ്ങനെ ജയിലിലെത്തി?
തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ ഇക്വഡോറിലുള്ള 'വിഷത്തവളകളുടെ' (Poison Dart Frogs) ശരീരത്തില് മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് എപ്പിബാറ്റിഡിന്. റഷ്യയില് ഒരിടത്തും സ്വാഭാവികമായി ഇത് കാണപ്പെടില്ല. അതീവ സുരക്ഷയുള്ള ആര്ട്ടിക് ജയിലില് കഴിയുന്ന ഒരാളുടെ ശരീരത്തില് ഈ വിദേശ വിഷം എങ്ങനെ എത്തിയെന്നതിന് പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങള്ക്ക് ഒരേയൊരു ഉത്തരമേയുള്ളൂ-റഷ്യന് ഭരണകൂടം നേരിട്ട് നല്കിയത്!