ലബനനില് ഇസ്രായേല് സംഹാരതാണ്ഡവം; ഇറാന്-അമേരിക്ക വെടിനിര്ത്തല് കരാര് തകര്ച്ചയിലേക്ക്; ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് അടച്ച് ടെഹ്റാന്; ആഗോള എണ്ണവിപണിയില് ആശങ്കയൊഴിയാതെ പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘര്ഷ സാധ്യത; ട്രംപിന്റെ നീക്കങ്ങള്ക്ക് കനത്ത പ്രഹരം; മേഖലയില് വീണ്ടും യുദ്ധകാഹളം മുഴങ്ങുന്നു; അപ്രതീക്ഷിത അടിയൊഴുക്കുകളില് ആടിയുലഞ്ഞ് നയതന്ത്ര ചര്ച്ചകള്; ലോകം വീണ്ടും മുള്മുനയില്
ടെഹ്റാന്: പശ്ചിമേഷ്യയില് സമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര നീക്കങ്ങള്ക്ക് കനത്ത തിരിച്ചടി നല്കിക്കൊണ്ട് ഇറാന്-അമേരിക്ക വെടിനിര്ത്തല് കരാര് തകര്ച്ചയുടെ വക്കിലെന്ന് റിപ്പോര്ട്ടുകള്. ലബനനില് ഇസ്രായേല് നടത്തിയ അതിശക്തമായ ബോംബാക്രമണങ്ങളും ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കില് ഇറാന് ഏര്പ്പെടുത്തിയ നിയന്ത്രണങ്ങളും മേഖലയെ വീണ്ടും ഒരു വന്യുദ്ധത്തിന്റെ നിഴലിലാഴ്ത്തിയിരിക്കുകയാണ്. മുന്നോട്ടുവെച്ച സമാധാന നിര്ദ്ദേശങ്ങള് ലംഘിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് ആരോപിച്ച് ഇറാന് ഉടമ്പടിയില് നിന്ന് പിന്മാറാന് ഒരുങ്ങുന്നതായാണ് സൂചന.
ലബനന് തലസ്ഥാനമായ ബെയ്റൂട്ടില് ഇസ്രായേല് നടത്തിയ 'ഏറ്റവും വലിയ ഏകോപിത വ്യോമാക്രമണം' കരാറിന്റെ ലംഘനമാണെന്ന് ഇറാന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി ആരോപിച്ചു. ലബനനിലെ ആക്രമണം തുടരുകയാണെങ്കില് വെടിനിര്ത്തലില് നിന്ന് പിന്മാറുമെന്ന് ഇറാന് ഗാര്ഡുകള് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്, ലബനന് ഈ വെടിനിര്ത്തല് കരാറിന്റെ ഭാഗമല്ലെന്നാണ് അമേരിക്കയുടെയും ഇസ്രായേലിന്റെയും നിലപാട്. ഇത് ഇരുപക്ഷവും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര പോര് മുറുകാന് കാരണമായി.
ആഗോള എണ്ണ വിപണിയുടെ സിരയായ ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കില് ഇറാന് നിയന്ത്രണം കടുപ്പിച്ചത് ലോകരാജ്യങ്ങളെ ആശങ്കയിലാക്കുന്നുണ്ട്. ബുധനാഴ്ച രാവിലെ രണ്ട് ടാങ്കറുകളെ കടന്നുപോകാന് അനുവദിച്ചെങ്കിലും, ലബനനിലെ ആക്രമണത്തിന് പിന്നാലെ ഇറാന് പാത വീണ്ടും അടച്ചു. അനുമതിയില്ലാതെ കടക്കാന് ശ്രമിക്കുന്ന കപ്പലുകള് തകര്ക്കുമെന്ന ഭീഷണിയും ടെഹ്റാന് ഉയര്ത്തിയിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, ഓരോ കപ്പലിനും 20 ലക്ഷം ഡോളര് വരെ 'ടോള്' ഏര്പ്പെടുത്താനുള്ള ഇറാന്റെ നീക്കം എണ്ണക്കടത്തിനെ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കും.
ഇറാന്റെ പത്തംഗ സമാധാന പദ്ധതിയോടുള്ള പ്രതികരണം സമ്മിശ്രമാണ്. യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം ഇറാന് അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന വൈറ്റ് ഹൗസ് വക്താവ് കരോലിന് ലീവിറ്റിന്റെ പ്രസ്താവനയെ ഇറാന്റെ പാര്ലമെന്റ് സ്പീക്കര് മുഹമ്മദ് ബാഘര് ഖാലിബാഫ് തള്ളി. തങ്ങളുടെ വ്യവസ്ഥകള് അംഗീകരിക്കാതെ സമാധാനം സാധ്യമല്ലെന്നാണ് ഇറാന്റെ പക്ഷം. ട്രംപിന്റെ 'ടോള്' സങ്കല്പത്തെ 'ബ്യൂട്ടിഫുള് തിങ്' എന്ന് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചെങ്കിലും സ്വന്തം പാര്ട്ടിയില് നിന്ന് തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന് കനത്ത വിമര്ശനം നേരിടേണ്ടി വരുന്നുണ്ട്.
റിപ്പബ്ലിക്കന് പാര്ട്ടിയിലെ പ്രമുഖരായ ലിന്ഡ്സെ ഗ്രഹാം ഉള്പ്പെടെയുള്ളവര് സമാധാന കരാറിനെതിരെ രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇറാനെ വിശ്വസിക്കാന് കൊള്ളില്ലെന്നും യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം പൂര്ണ്ണമായും അവസാനിപ്പിക്കാതെ കരാറില് ഒപ്പിടുന്നത് രാജ്യസുരക്ഷയ്ക്ക് ഭീഷണിയാണെന്നും ഇവര് വാദിക്കുന്നു. പാകിസ്ഥാന് മധ്യസ്ഥതയില് ജെ.ഡി. വാന്സ് നടത്തിയ നീക്കങ്ങളെ കോണ്ഗ്രസില് ചോദ്യം ചെയ്യാനാണ് ഇവരുടെ നീക്കം. ട്രംപ് അനുകൂലികളായ പലരും ഈ കരാര് ഇറാനു മുന്നില് കീഴടങ്ങുന്നതിന് തുല്യമാണെന്ന് വിമര്ശിക്കുന്നു.
മേഖലയിലെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളെയും യുദ്ധഭീതി ബാധിച്ചു തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. സൗദി അറേബ്യയുടെ കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറന് എണ്ണ പൈപ്പ് ലൈനിന് നേരെ ഡ്രോണ് ആക്രമണം നടന്നത് സ്ഥിതിഗതികള് വഷളാക്കി. കുവൈറ്റ് വ്യോമസേന 28 ഡ്രോണുകളെ തടഞ്ഞതായി റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഊര്ജ്ജ നിലയങ്ങളെയും ജലശുദ്ധീകരണ ശാലകളെയും ലക്ഷ്യം വെച്ചുള്ള ഈ നീക്കങ്ങള് സൗദി അറേബ്യയെയും യു.എ.ഇയെയും പ്രകോപിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിന്മേല് ഇറാന്റെ നിയന്ത്രണം ഒരു കാരണവശാലും അനുവദിക്കില്ലെന്ന് സൗദി അനുകൂല നിരീക്ഷകര് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ലബനനിലെ സ്ഥിതി അതീവ ഗുരുതരമായി തുടരുകയാണ്. ഇസ്രായേല് സൈന്യം ഒരേസമയം നൂറിലധികം ഹിസ്ബുള്ള കേന്ദ്രങ്ങള് തകര്ത്തതായാണ് അവകാശപ്പെടുന്നത്. ബെയ്റൂട്ടിലെ ജനവാസ മേഖലകളില് നടന്ന ആക്രമണത്തില് നിരവധി സാധാരണക്കാര് കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഈ ആക്രമണത്തെ 'അധിനിവേശ പദ്ധതിയെന്നാണ്' ഇറാഖും പാകിസ്ഥാനും വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ലബനനെ കരാറില് ഉള്പ്പെടുത്താത്തതിനെതിരെ ഇറാന് കടുത്ത നിലപാടിലാണ്.
അമേരിക്കന് പ്രതിനിധികള് ചര്ച്ചകള്ക്കായി പാകിസ്ഥാനിലേക്ക് തിരിക്കാനിരിക്കെയാണ് ഇത്രയും വലിയൊരു വിള്ളല് കരാറില് ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്. വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെ.ഡി. വാന്സ്, ജാരദ് കുഷ്നര് തുടങ്ങിയവര് ഇസ്ലാമാബാദില് എത്തുന്നതോടെ പുതിയൊരു സമവായത്തിന് ശ്രമിക്കുമെങ്കിലും ലബനനിലെ സാഹചര്യം ഇതിന് തടസ്സമാകും. വിദേശ ഫണ്ടുകളും ആയുധക്കടത്തും തടയാന് കപ്പലുകള് പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നാണ് ഇറാന്റെ വാദം.
എണ്ണവിലയില് ഉണ്ടായ വന് ഇടിവ് ആഗോള വിപണിക്ക് താല്ക്കാലിക ആശ്വാസം നല്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലെ അനിശ്ചിതത്വം ഈ നില നീണ്ടുനില്ക്കാന് അനുവദിക്കില്ല. ബ്രെന്റ് ക്രൂഡ് വിലയില് 13 ശതമാനം ഇടിവുണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ടോള് ഏര്പ്പെടുത്തുന്നതോടെ വില വീണ്ടും ഉയരാന് സാധ്യതയുണ്ട്. കപ്പല് ഗതാഗത ഭീമന്മാരായ മെയര്സ്ക് പോലുള്ള കമ്പനികള് മേഖലയില് കനത്ത ജാഗ്രത പാലിക്കാന് നിര്ദ്ദേശിച്ചിരിക്കുകയാണ്.
ഇറാനിലെ എന്ഗേലാബ് സ്ക്വയറില് അമേരിക്കന്-ഇസ്രായേല് പതാകകള് കത്തിച്ച് പ്രതിഷേധം നടന്നത് ഭരണകൂടത്തിന് മേലുള്ള സമ്മര്ദ്ദം വ്യക്തമാക്കുന്നു. സൈന്യവും തീവ്രനിലപാടുള്ള നേതാക്കളും യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറെടുക്കുമ്പോള് നയതന്ത്രജ്ഞര്ക്ക് എത്രത്തോളം മുന്നോട്ടുപോകാന് കഴിയുമെന്നത് കണ്ടറിയണം. ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിനെ 'ടെഹ്റാന് ടോള്ബൂത്ത്' ആക്കി മാറ്റാന് അനുവദിക്കില്ലെന്ന ഉറച്ച നിലപാടിലാണ് അമേരിക്കന് പ്രതിരോധ വിഭാഗം.
പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ഈ പുതിയ സംഭവവികാസങ്ങള് റഷ്യയും ചൈനയും എങ്ങനെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തും എന്നതും ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നുണ്ട്. ഇറാന്റെ സൈനിക ശേഷി വീണ്ടെടുക്കാന് ഈ രാജ്യങ്ങളുടെ സഹായം ലഭിക്കുമെന്ന ആശങ്ക അമേരിക്കന് കോണ്ഗ്രസിലെ അംഗങ്ങള് പങ്കുവെക്കുന്നു. എട്ട് പത്ത് വര്ഷങ്ങള്ക്കുള്ളില് ഇറാന് കൂടുതല് വലിയ ഭീഷണിയായി വളരുമെന്നാണ് ഇവരുടെ മുന്നറിയിപ്പ്.
ചുരുക്കത്തില്, ട്രംപിന്റെ 'വിജയ പ്രഖ്യാപനങ്ങള്ക്ക്' അപ്പുറം പശ്ചിമേഷ്യയിലെ മണ്ണ് ഇപ്പോഴും പുകയുകയാണ്. ലബനനിലെ ഓരോ സ്ഫോടനവും ഇറാന്റെ ക്ഷമ പരീക്ഷിക്കുമ്പോള്, അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ഈ താല്ക്കാലിക വെടിനിര്ത്തല് എപ്പോള് വേണമെങ്കിലും ഒരു വന് സ്ഫോടനത്തില് അവസാനിക്കാം. ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലെ ചങ്ങലകള് മുറുകുമ്പോള് ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയും ഭീതിയിലാണ്. വരും ദിവസങ്ങളില് പാകിസ്ഥാനില് നടക്കുന്ന ചര്ച്ചകള് പശ്ചിമേഷ്യയുടെ വിധി നിശ്ചയിക്കുന്നതില് നിര്ണ്ണായകമാകും.