'ശത്രുക്കള് വെറുക്കുന്ന ആളാകണം പരമോന്നത നേതാവ് ! ഖമനേയിയുടെ പിന്ഗാമിയെ ഉറപ്പിച്ച് ഇറാന്; പണ്ഡിതസഭയില് ധാരണയായെങ്കിലും പേര് അതീവരഹസ്യം; ഇസ്രയേല് ബോംബിടുമെന്ന ഭയത്താല് രഹസ്യകേന്ദ്രത്തില് കരുനീക്കം; ഖമനേയിയുടെ മകന് അവസരം കിട്ടുമോ? ഇറാന്റെ ചെങ്കോല് ഇനി ആരുടെ കൈകളില്?
ഇറാന്റെ ചെങ്കോല് ഇനി ആരുടെ കൈകളില്?
ടെഹ്റാന്: പശ്ചിമേഷ്യയെ പിടിച്ചുലച്ച യുദ്ധസമാനമായ സാഹചര്യങ്ങള്ക്കിടയില്, ഇറാന്റെ അനിഷേധ്യ നേതാവായിരുന്ന അയത്തൊള്ള അലി ഖമനേയിയുടെ പിന്ഗാമിയെ കണ്ടെത്താനുള്ള നിര്ണ്ണായക നീക്കങ്ങള് അന്തിമഘട്ടത്തിലേക്ക്. മാസങ്ങളായി നീണ്ടുനിന്ന അഭ്യൂഹങ്ങള്ക്കും തര്ക്കങ്ങള്ക്കുമൊടുവില്, ഇറാന്റെ പരമാധികാരിയെ നിശ്ചയിക്കുന്ന 'അസംബ്ലി ഓഫ് എക്സ്പെര്ട്സ്' (Assembly of Experts) പുതിയ നേതാവിന്റെ കാര്യത്തില് ഏകദേശ ധാരണയിലെത്തിയതായാണ് പുറത്തുവരുന്ന സൂചനകള്.
ശത്രുരാജ്യങ്ങള് ഉറ്റുനോക്കുന്ന ഈ പ്രഖ്യാപനം വെറുമൊരു അധികാരക്കൈമാറ്റമല്ല, മറിച്ച് ഇസ്രായേലും അമേരിക്കയുമായുള്ള കടുത്ത പോരാട്ടത്തില് ഇറാന്റെ ഭാവി നയം എന്തായിരിക്കുമെന്ന് നിശ്ചയിക്കുന്ന നിര്ണ്ണായക വഴിത്തിരിവാകും. 'ശത്രുക്കളാല് വെറുക്കപ്പെടുന്നവന് വേണം നേതാവാകാന്' എന്ന ഖമനേയിയുടെ വില്പ്പത്രം നടപ്പിലാക്കാന് പുരോഹിത സഭ തയ്യാറെടുക്കുമ്പോള്, ലോകം ചോദിക്കുന്നത് ഒരേയൊരു ചോദ്യം മാത്രം: ആരാകും ഇറാന്റെ അടുത്ത പരമോന്നത നേതാവ്?
പുരോഹിത സമിതി, ഖമനേയിക്ക് പകരക്കാരനാകുന്ന സ്ഥാനാര്ത്ഥിയുടെ കാര്യത്തില് യോജിപ്പിലെത്തിയതായി അസംബ്ലി അംഗം അയത്തൊള്ള മുഹമ്മദ് മെഹ്ദി മിര്ബാഖേരി ഞായറാഴ്ച പറഞ്ഞു. ഭൂരിപക്ഷ അഭിപ്രായം ഉയര്ന്നുവന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, തീരുമാനം അന്തിമമാക്കുന്നതിന് മുമ്പ് 'ചില തടസ്സങ്ങള്' പരിഹരിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഉദ്ധരിച്ച് ഇറാന്റെ മെഹര് വാര്ത്താ ഏജന്സി റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തു. ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ അടുത്ത നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കാന് അംഗങ്ങള് 'ഒരു ദിവസത്തിനുള്ളില്' യോഗം ചേരുമെന്ന് 88 അംഗ അസംബ്ലി ഓഫ് എക്സ്പെര്ട്സിലെ മുതിര്ന്ന പുരോഹിതന് ശനിയാഴ്ച നേരത്തെ പറഞ്ഞിരുന്നു.
തീരുമാനം അന്തിമമാക്കുന്നതിലെ വിയോജിപ്പ്
നിയമനം ഔദ്യോഗികമാക്കാന് ആവശ്യമായ നടപടിക്രമങ്ങളെച്ചൊല്ലി പുരോഹിത സമിതിയില് ചെറിയ തര്ക്കമുണ്ടായതായി ഇറാനിയന് മാധ്യമ റിപ്പോര്ട്ടുകള് സൂചിപ്പിച്ചു. ചില അംഗങ്ങള് ഔദ്യോഗികമായ നേരിട്ടുള്ള യോഗം അത്യാവശ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുമ്പോള്, സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാല് അത്തരം ഒരു ഒത്തുചേരല് ഇല്ലാതെ തന്നെ തീരുമാനം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതിനെ മറ്റുള്ളവര് അനുകൂലിക്കുന്നു.
നിലവില് നേരിട്ടുള്ള ഒരു സമ്മേളനം സാധ്യമല്ലെന്ന് അയത്തൊള്ള മൊഹ്സെന് ഹൈദരി അലെകാസിര് പറഞ്ഞു. അസാധാരണമായ സാഹചര്യം ഒരു പൂര്ണ്ണ യോഗം (plenary meeting) {പായോഗികമല്ലാതാക്കിയെന്ന് ഞായറാഴ്ച നൂര്ന്യൂസ് പുറത്തുവിട്ട വീഡിയോയില് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. 'ഇതൊരു അസാധാരണ സാഹചര്യമാണ്; അസംബ്ലിക്ക് പൂര്ണ്ണ സമ്മേളനം ചേരാനാവില്ല,' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. പുരോഹിത സമിതിയെ ലക്ഷ്യം വെക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങള് ഇറാന്റെ ശത്രുക്കള്ക്ക് മാത്രമേ ഗുണം ചെയ്യൂ എന്നും അത് 'വിപ്ലവത്തെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുമെന്നും' അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു.
ആക്രമണങ്ങളും യുദ്ധവും വലിയ തടസ്സം
ഫെബ്രുവരി 28-ന് യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതുമുതല്, ഇസ്രായേല്-യുഎസ് ആക്രമണങ്ങളില് ഖമനേയി ഉള്പ്പെടെ ഡസന് കണക്കിന് ഇറാനിയന് ഉദ്യോഗസ്ഥരും സൈനിക കമാന്ഡര്മാരും കൊല്ലപ്പെട്ടു. ക്വോം നഗരത്തിലെ അസംബ്ലി ഓഫ് എക്സ്പെര്ട്സുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു അനുബന്ധ കെട്ടിടം വ്യോമാക്രമണത്തില് തകര്ന്നതായി ഈ ആഴ്ച ആദ്യം ഇറാനിയന് മാധ്യമങ്ങള് റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തിരുന്നു.
സമിതി ഇതിനകം ഒരു പിന്ഗാമിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തതായി പാനലിലെ രണ്ട് അംഗങ്ങളായ അയത്തൊള്ള മൊഹ്സെന് ഹൈദരി അലെകാസിറും അഹ്മദ് അലാമൊല്ഹോദയും ഇറാനിയന് മാധ്യമങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. അലാമൊല്ഹോദ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, അസംബ്ലി സെക്രട്ടേറിയറ്റ് മേധാവി അയത്തൊള്ള ഹാഷെം ഹൊസൈനി ബുഷെഹ്രിയായിരിക്കും തീരുമാനം പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കുക.
'നേതാവ് ശത്രുവിനാല് വെറുക്കപ്പെടണം'
തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സ്ഥാനാര്ത്ഥി, ഇറാന്റെ ഉയര്ന്ന സ്ഥാനത്തിന് ആവശ്യമായ ഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരേതനായ നേതാവ് നല്കിയ നിര്ദ്ദേശങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നയാളാണെന്ന് ഹൈദരി അലെകാസിര് പറഞ്ഞു. 'ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് ശത്രുക്കളാല് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നതിന് പകരം 'വെറുക്കപ്പെടുന്നവനായിരിക്കണം' എന്ന പരേതനായ പരമോന്നത നേതാവിന്റെ ഉപദേശത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് സ്ഥാനാര്ത്ഥിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്,' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. 'മഹാ സാത്താന് (അമേരിക്ക) പോലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് പരാമര്ശിച്ചിട്ടുണ്ട്,' അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു.
ഖമനേയിയുടെ മകന് മൊജ്തബ ഖമേനി ഏറ്റവും സാധ്യതയുള്ള പിന്ഗാമിയാകാമെന്ന് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപ് സൂചിപ്പിച്ചതിന് പിന്നാലെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ പരാമര്ശം. എന്നാല് അത്തരമൊരു ഫലം താന് നിരസിക്കുമെന്ന് ട്രംപ് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കി. ട്രംപ് വ്യാഴാഴ്ച ഉദ്ധരിച്ച ആക്സിയോസ് (Axios) റിപ്പോര്ട്ട് അനുസരിച്ച്, യുവ ഖമനേയി ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനാര്ത്ഥിയായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, താന് അതിനെ എതിര്ക്കുമെന്നും ഇറാന്റെ അടുത്ത നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന പ്രക്രിയയില് വ്യക്തിപരമായി ഇടപെടാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്നും ട്രംപ് പറഞ്ഞു.
മൊജ്തബ ഖമനേയി ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമാകുന്നു
യുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തില് വ്യോമാക്രമണത്തില് പിതാവ് കൊല്ലപ്പെടുമ്പോള് 56 കാരനായ മൊജ്തബ ഖമനേയി ടെഹ്റാനില് ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്ന് റോയിട്ടേഴ്സ് റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തു.. ഇടത്തരം റാങ്കിലുള്ള കടുത്ത നിലപാടുകാരനായ ഒരു പുരോഹിതനായ അദ്ദേഹം, ഇറാന്റെ എലൈറ്റ് റവല്യൂഷണറി ഗാര്ഡുമായി അടുത്ത ബന്ധം പുലര്ത്തുന്നു. രാജ്യത്തെ പുരോഹിത വിഭാഗത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള വ്യക്തികളില് ഒരാളായാണ് അദ്ദേഹം പരക്കെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനം പ്രധാനമായും പിതാവിന്റെ ഓഫീസിലെ പ്രധാന കാവല്ക്കാരന് എന്ന നിലയിലുള്ള പങ്കില് നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. പരമോന്നത നേതാവിന്റെ ഓഫീസില് ജോലി ചെയ്യുന്നതിനപ്പുറം ഔദ്യോഗിക സര്ക്കാര് പദവികളൊന്നും വഹിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും, മൊജ്തബ വര്ഷങ്ങളായി തന്റെ പിതാവിന്റെ പിന്ഗാമിയായി വീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. 2022-ല് പോലീസ് കസ്റ്റഡിയില് മഹ്സ അമീനി എന്ന യുവതി മരിച്ചതിനെത്തുടര്ന്നുണ്ടായ രാജ്യവ്യാപകമായ പ്രതിഷേധങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് പ്രമുഖമായി ഉയര്ന്നു കേട്ടിരുന്നു. സമീപകാലത്തെ പ്രതിഷേധങ്ങളെ അടിച്ചമര്ത്താന് ഉപയോഗിച്ച ഇറാന്റെ സുരക്ഷാ സംവിധാനത്തിന്മേല് മൊജ്തബയ്ക്ക് വലിയ സ്വാധീനമുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
1989 മുതല് ഏകദേശം എട്ടു വര്ഷം പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ശേഷം ഇറാന് ഭരിച്ച അലി ഖമനേയി മരണത്തിന് മുമ്പ് മേഖലയിലെ ഏറ്റവും കൂടുതല് കാലം സേവനമനുഷ്ഠിച്ച നേതാക്കളില് ഒരാളായിരുന്നു.