ഇറാനില് ഒരു മാസത്തെ വെടിനിര്ത്തലിന് ട്രംപിന്റെ 15 ഇന സമാധാന കരാര്; ആണവ പദ്ധതികള് പൂര്ണ്ണമായും ഉപേക്ഷിക്കാന് അമേരിക്കയുടെ കര്ശന ഉപാധി; സമ്മതമെങ്കില് ഉപരോധങ്ങള് നീക്കുമെന്ന് വാഗ്ദാനം; ആഗോള വിപണിയില് എണ്ണവില ഇടിഞ്ഞു; മറുപടി നല്കാന് ഇറാനു 24 മണിക്കൂര് സമയം അനുവദിച്ച് ട്രംപിസം
വാഷിങ്ടണ്: ഇറാനിലെ യുദ്ധാന്തരീക്ഷത്തിന് വിരാമമിടാന് ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഡോണള്ഡ് ട്രംപിന്റെ 15 ഇന സമാധാന പദ്ധതി പുറത്തുവന്നത് ആഗോളതലത്തില് വലിയ ചര്ച്ചകള്ക്ക് വഴിതുറന്നിരിക്കുകയാണ്. ഒരു മാസത്തെ താല്ക്കാലിക വെടിനിര്ത്തല് പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് നയതന്ത്ര ചര്ച്ചകളിലൂടെ പ്രശ്നപരിഹാരം കണ്ടെത്താനാണ് വാഷിംഗ്ടണിന്റെ നീക്കം. ജാറെഡ് കുഷ്നര്, സ്റ്റീവ് വിറ്റ്കോഫ് എന്നിവര് ഉള്പ്പെട്ട സംഘമാണ് ഈ സമാധാന കരാറിന്റെ രൂപരേഖ തയ്യാറാക്കിയതെന്നാണ് റിപ്പോര്ട്ടുകള് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇസ്രായേലിലെ ചാനല് 12 പുറത്തുവിട്ട വിവരങ്ങള് പ്രകാരം, ഇറാന് തങ്ങളുടെ ആണവ പദ്ധതികളും ദീര്ഘദൂര മിസൈല് ശേഷിയും പൂര്ണ്ണമായും ഉപേക്ഷിക്കണമെന്നതാണ് അമേരിക്കയുടെ പ്രധാന നിബന്ധന. കൂടാതെ ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നുകൊടുക്കണമെന്നും മേഖലയിലെ സായുധ സംഘങ്ങള്ക്കുള്ള പിന്തുണ പിന്വലിക്കണമെന്നും ട്രംപ് ഭരണകൂടം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
ഈ നിബന്ധനകള് അംഗീകരിക്കുകയാണെങ്കില് ഇറാനുമേല് ഏര്പ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള എല്ലാ ഉപരോധങ്ങളും പിന്വലിക്കാമെന്ന വാഗ്ദാനമാണ് അമേരിക്ക മുന്നോട്ടുവെച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇറാന്റെ സിവില് ആണവ പദ്ധതികള്ക്കും വൈദ്യുതി ഉല്പ്പാദനത്തിനും ആവശ്യമായ സഹായങ്ങള് നല്കാമെന്നും കരാറില് പറയുന്നുണ്ട്. പാകിസ്ഥാന് വഴിയാണ് ഈ സമാധാന കരാര് ഇറാന് അധികൃതര്ക്ക് കൈമാറിയത്. ഇതിനോട് പ്രതികരിക്കാന് 24 മണിക്കൂര് സമയമാണ് ഇറാനു നല്കിയിരിക്കുന്നത്. ഇറാന് തങ്ങളുടെ ആണവ മോഹങ്ങള് ഉപേക്ഷിച്ചതായി ട്രംപ് കഴിഞ്ഞ ദിവസം വൈറ്റ് ഹൗസില് വാര്ത്താസമ്മേളനത്തില് അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു. നിലവില് വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെ.ഡി. വാന്സ്, വിദേശകാര്യ സെക്രട്ടറി മാര്ക്കോ റൂബിയോ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ചര്ച്ചകള് പുരോഗമിക്കുന്നത്.
യുദ്ധം മൂലം ആഗോള വിപണിയില് എണ്ണവില കുതിച്ചുയരുന്നത് അമേരിക്കയ്ക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. എന്നാല് സമാധാന കരാര് വാര്ത്തകള് പുറത്തുവന്നതോടെ ബ്രെന്റ് ക്രൂഡ് ഓയില് വില ബാരലിന് 100 ഡോളറില് നിന്ന് 95 ഡോളറിലേക്ക് ഇടിഞ്ഞു. ഇത് ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് താല്ക്കാലിക ആശ്വാസം നല്കുന്നുണ്ട്. ഇറാന്റെ ഊര്ജ്ജ കേന്ദ്രങ്ങള്ക്കു നേരെയുള്ള ആക്രമണം അഞ്ചു ദിവസത്തേക്ക് നിര്ത്തിവെക്കാന് ട്രംപ് ഉത്തരവിട്ടിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും സൈനികമായ ജാഗ്രത അമേരിക്ക കൈവിട്ടിട്ടില്ല. മേഖലയില് മൂവായിരത്തോളം പാരാട്രൂപ്പര്മാരെ വിന്യസിക്കാനുള്ള നീക്കങ്ങള് പെന്റഗണ് നടത്തുന്നുണ്ട്. 'ഓപ്പറേഷന് എപ്പിക് ഫ്യൂറി' എന്ന പേരില് ഇറാനെതിരായ സൈനിക നീക്കങ്ങള് തുടരുമെന്ന് വൈറ്റ് ഹൗസ് പ്രസ് സെക്രട്ടറി കരോലിന് ലെവിറ്റ് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ഇറാന്റെ പാര്ലമെന്റ് സ്പീക്കര് മുഹമ്മദ് ബഖര് ഖാലിബാഫിനെയാണ് അമേരിക്ക ചര്ച്ചകള്ക്കായി പ്രധാനമായും ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. എന്നാല് തങ്ങള് വാഷിംഗ്ടണുമായി നേരിട്ട് ചര്ച്ചകള് നടത്തുന്നില്ലെന്നാണ് ഖാലിബാഫിന്റെ ഔദ്യോഗിക നിലപാട്. ഇറാനില് നിന്നുള്ള ചില നേതാക്കള് കൊല്ലപ്പെട്ടതായി ട്രംപ് സൂചിപ്പിച്ചുവെങ്കിലും നിലവിലെ ചര്ച്ചകള് ഗുണകരമായ രീതിയിലാണ് മുന്നോട്ട് പോകുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇറാന് തങ്ങള്ക്ക് വലിയൊരു 'സമ്മാനം' നല്കിയതായും അത് സാമ്പത്തികമായി വലിയ മൂല്യമുള്ളതാണെന്നും ട്രംപ് വെളിപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും അതിന്റെ കൂടുതല് വിവരങ്ങള് പുറത്തുവിട്ടിട്ടില്ല. ഇറാന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള അനുകൂലമായ നീക്കമായാണ് ഇതിനെ ട്രംപ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
കരാറിലെ പ്രധാന വ്യവസ്ഥകളില് ഒന്ന് ഇറാന്റെ പക്കലുള്ള 60 ശതമാനം വരെ സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം അന്താരാഷ്ട്ര ആണവോര്ജ്ജ ഏജന്സിക്ക് കൈമാറണമെന്നതാണ്. നതാന്സ്, ഇസ്ഫഹാന്, ഫോര്ഡോ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ആണവ കേന്ദ്രങ്ങള് പൊളിച്ചുനീക്കണമെന്നും അമേരിക്ക ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഐ.എ.ഇ.എ പരിശോധകര്ക്ക് രാജ്യത്തെ ഏത് ആണവ കേന്ദ്രത്തിലും പൂര്ണ്ണമായ പ്രവേശനം അനുവദിക്കണമെന്ന വ്യവസ്ഥയും കരാറിലുണ്ട്. ഇറാന്റെ മിസൈല് പ്രോഗ്രാം പ്രതിരോധ ആവശ്യങ്ങള്ക്കായി മാത്രം പരിമിതപ്പെടുത്തണമെന്നും അമേരിക്ക നിര്ദ്ദേശിക്കുന്നു. പകരമായി ഇറാന്റെ ബുഷെര് ആണവ നിലയത്തിന്റെ വികസനത്തിന് അമേരിക്ക സാങ്കേതിക സഹായം നല്കും.
പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘര്ഷം അവസാനിപ്പിക്കാന് ട്രംപ് ഭരണകൂടം നടത്തുന്ന ഈ നീക്കം ലോകരാജ്യങ്ങള് ഉറ്റുനോക്കുകയാണ്. ഒക്ടോബര് 7-ന് ശേഷം മേഖലയിലുണ്ടായ സംഘര്ഷങ്ങള് ലോകക്രമത്തെ തന്നെ ബാധിച്ച സാഹചര്യത്തിലാണ് ട്രംപിന്റെ ഇടപെടല്. ഗാസ സമാധാന കരാറിന്റെ മാതൃകയിലാണ് ഇറാനുമായുള്ള ഈ 15 ഇന പദ്ധതിയും തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നത്. ഇറാന്റെ പ്രോക്സി ഗ്രൂപ്പുകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിലൂടെ മേഖലയില് ശാശ്വത സമാധാനം കൊണ്ടുവരാനാകുമെന്നാണ് അമേരിക്കയുടെ പ്രതീക്ഷ. എന്നാല് ഇറാന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള ഔദ്യോഗിക സ്ഥിരീകരണത്തിനായി ലോകം കാത്തിരിക്കുകയാണ്.
യുഎസ് ഡോളറിന്റെ മൂല്യത്തിലും ഓഹരി വിപണിയിലും ഈ സമാധാന നീക്കങ്ങള് വലിയ പ്രതിഫലനമാണ് ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത്. വെടിനിര്ത്തല് യാഥാര്ത്ഥ്യമായാല് അത് ആഗോള ഇന്ധന വിതരണ ശൃംഖലയെ ശക്തിപ്പെടുത്തും. ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള കപ്പല് ഗതാഗതം സുരക്ഷിതമാകുന്നതോടെ ചരക്കുനീക്കം സുഗമമാകും. എന്നാല് ഇറാനിലെ രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തിനിടയിലുള്ള ഭിന്നതകള് ഈ കരാറിന് വെല്ലുവിളിയായേക്കാം. കടുത്ത നിലപാടുകാരായ ചില ഇറാന് നേതാക്കള് അമേരിക്കയുടെ ഈ നിര്ദ്ദേശങ്ങളെ എതിര്ക്കാന് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകര് കരുതുന്നു.
സമാധാന ചര്ച്ചകള് നടക്കുമ്പോഴും സൈനിക നീക്കങ്ങള് തുടരുന്നത് ഇറാനെ സമ്മര്ദ്ദത്തിലാക്കാനുള്ള അമേരിക്കയുടെ തന്ത്രമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. 'വാക്കും ആയുധവും' ഒരേപോലെ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഈ നയതന്ത്രം ട്രംപിന്റെ രണ്ടാം ഭരണകാലത്തെ പ്രധാന വിദേശനയമായി മാറിക്കഴിഞ്ഞു. ഇറാനിലെ എണ്ണ സംഭരണികള്ക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങളില് നിന്ന് വലിയ പുകപടലങ്ങള് ഉയരുന്ന ദൃശ്യങ്ങള് പുറത്തുവരുന്നതിനിടെയാണ് സമാധാനത്തിന്റെ ഈ പുതിയ വാതിലുകള് തുറക്കപ്പെടുന്നത്. വരും മണിക്കൂറുകളില് ഇറാന്റെ മറുപടി എന്തായിരിക്കും എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും പശ്ചിമേഷ്യയുടെ ഭാവി.
ട്രംപിന്റെ ഈ നീക്കത്തെ ഇസ്രായേല് ഗവണ്മെന്റും അതീവ ജാഗ്രതയോടെയാണ് നിരീക്ഷിക്കുന്നത്. ഇറാന്റെ ആണവ ശേഷി പൂര്ണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുന്ന ഏത് കരാറിനെയും ഇസ്രായേല് സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. അതേസമയം ഇറാന് ഈ വ്യവസ്ഥകള് ലംഘിച്ചാല് ഉപരോധങ്ങള് തനിയെ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്ന 'സ്നാപ്പ് ബാക്ക്' സംവിധാനം ഒഴിവാക്കണമെന്ന ഇറാന്റെ ആവശ്യം കരാറില് ഉള്പ്പെടുത്തിയത് ചര്ച്ചകള്ക്ക് വഴിയൊരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇറാന് മേലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മര്ദ്ദം അതിന്റെ പരമകാഷ്ഠയില് എത്തിനില്ക്കുന്ന സമയത്താണ് ട്രംപിന്റെ ഈ ഇടപെടല്.
ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികള് ഉള്പ്പെടെയുള്ള പ്രവാസികള്ക്കും ഈ സമാധാന നീക്കം ആശ്വാസകരമാണ്. യുദ്ധഭീതി ഒഴിയുന്നത് ഗള്ഫ് മേഖലയിലെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിരതയ്ക്ക് ഗുണകരമാകും. ട്രംപ് ഭരണകൂടം മുന്നോട്ടുവെച്ച ഈ 'ബിഗ് ഡീല്' ഇറാന് സ്വീകരിക്കുകയാണെങ്കില് അത് ചരിത്രപരമായ ഒരു മാറ്റത്തിന് തുടക്കമിടും. 24 മണിക്കൂര് എന്ന സമയപരിധി അവസാനിക്കുമ്പോള് ഇറാന് എന്ത് നിലപാട് സ്വീകരിക്കും എന്നതിലാണ് ഇനി ലോകത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ.