ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കാമെന്ന ഇറാന്റെ ഉറപ്പിന്മേല് 'ഓപ്പറേഷന് എപ്പിക് ഫ്യൂറി'യ്ക്ക് താല്കാലിക അവസാനം; രണ്ടാഴ്ച ആരും വെടിയുതിര്ക്കില്ല; അമേരിക്കയുമായുള്ള ഇറാന് ധാരണ പരമോന്നത നേതാവിന്റെ കൂടി അംഗീകാരത്താല് എന്ന് റിപ്പോര്ട്ട്; ഇസ്രയേലും ധാരണയുമായി സഹകരിക്കും; ഗള്ഫില് വെടിനിര്ത്തല്: ട്രംപിന്റെ നയതന്ത്ര നീക്കവും മാറിയേക്കാവുന്ന പശ്ചിമേഷ്യന് സമവാക്യങ്ങളും; എണ്ണ വില കുറയും
വാഷിംഗ്ടണ്: ലോകത്തെ മുള്മുനയില് നിര്ത്തിയ ഇറാന്-അമേരിക്കന് സംഘര്ഷത്തിന് താല്ക്കാലിക ആശ്വാസമായി രണ്ടാഴ്ചത്തെ വെടിനിര്ത്തല് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുകയാണ് യു.എസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപ്. ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കാമെന്ന ഇറാന്റെ ഉറപ്പിന്മേലാണ് 'ഓപ്പറേഷന് എപ്പിക് ഫ്യൂറി' എന്ന് പേരിട്ട സൈനിക നടപടികള്ക്ക് ട്രംപ് ഇടവേള നല്കിയിരിക്കുന്നത്. പാകിസ്ഥാന് പ്രധാനമന്ത്രി ഷെഹ്ബാസ് ശരീഫിന്റെ മധ്യസ്ഥതയില് നടന്ന ചര്ച്ചകളാണ് ഇത്തരമൊരു സുപ്രധാന നീക്കത്തിന് വഴിയൊരുക്കിയത് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.
ഇറാന് മുന്നോട്ടുവെച്ച പത്തിന സമാധാന പദ്ധതി ചര്ച്ചകള്ക്ക് അടിസ്ഥാനമാക്കാമെന്ന ട്രംപിന്റെ നിലപാട് പശ്ചിമേഷ്യയിലെ യുദ്ധകാഹളത്തിന് അയവുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. നേരത്തെ, ഇറാന്റെ നാഗരികതയെത്തന്നെ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് ഭീഷണി മുഴക്കിയ ട്രംപ്, തന്റെ സൈനിക ലക്ഷ്യങ്ങള് ഏറെക്കുറെ പൂര്ത്തീകരിച്ചുവെന്ന അവകാശവാദത്തോടെയാണ് ഇപ്പോള് പിന്വാങ്ങുന്നത്. ഇത് ട്രംപിന്റെ പതിവ് 'അങ്ങേയറ്റത്തെ സമ്മര്ദ്ദ തന്ത്രത്തിന്റെ' ഭാഗമാണോ എന്ന് ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നു.
ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് തുറക്കുന്നത് ആഗോള വിപണിയില് വലിയ ചലനങ്ങളാണ് ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത്. ക്രൂഡ് ഓയില് വിലയില് പെട്ടെന്നുണ്ടായ 15 ശതമാനത്തിന്റെ ഇടിവ് ഇതിന്റെ തെളിവാണ്. എണ്ണവില ബാരലിന് 116 ഡോളറില് നിന്ന് 95 ഡോളറിലേക്ക് താഴ്ന്നത് ലോക സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് വലിയ ആശ്വാസമാണ് നല്കുന്നത്. അമേരിക്കയില് തന്നെ ഇന്ധനവിലയിലുണ്ടായ വന് വര്ധനവ് ട്രംപിന് രാഷ്ട്രീയമായി വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു.
ഇറാന്റെ പത്തിന പദ്ധതിയില് യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണത്തിനുള്ള അവകാശം അംഗീകരിക്കുക, ഉപരോധങ്ങള് പിന്വലിക്കുക, മേഖലയില് നിന്ന് യു.എസ് സൈന്യത്തെ പിന്വലിക്കുക തുടങ്ങിയ കടുത്ത വ്യവസ്ഥകളാണുള്ളത്. എന്നാല്, ഈ പദ്ധതിയോട് ട്രംപ് ഇപ്പോള് കാണിക്കുന്ന മൃദുസമീപനം ഒരു നയതന്ത്ര വിട്ടുവീഴ്ചയാണോ അതോ തന്ത്രപരമായ നീക്കമാണോ എന്ന് വരുംദിവസങ്ങളില് വ്യക്തമാകും. ചൈനയുടെ ഇടപെടലും ഇറാന്റെ അയഞ്ഞ നിലപാടിന് കാരണമായിട്ടുണ്ട്.
ഇസ്രായേലും ഈ വെടിനിര്ത്തലിനോട് സഹകരിക്കാന് തയ്യാറായിട്ടുണ്ട് എന്നത് ഒരു സുപ്രധാന വഴിത്തിരിവാണ്. ഇറാന് മേലുള്ള ആക്രമണങ്ങള് ഇസ്രായേല് താല്ക്കാലികമായി നിര്ത്തിവെക്കും. എന്നാല്, ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള സുരക്ഷിത യാത്ര ഉറപ്പാക്കിയാല് മാത്രമേ ഈ ധാരണ പൂര്ണ്ണമായി പ്രാബല്യത്തില് വരികയുള്ളൂ എന്ന് വൈറ്റ് ഹൗസ് വൃത്തങ്ങള് വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്.
ഇറാന്റെ പുതിയ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള മുജ്തബ ഖമേനിയുടെ അംഗീകാരത്തോടെയാണ് ഈ സമാധാന നീക്കമെന്ന് ഇറാന് മാധ്യമങ്ങള് റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്യുന്നു. അദ്ദേഹം കോമയിലാണെന്ന റിപ്പോര്ട്ടുകള് നിലനില്ക്കെ തന്നെ, ഇത്തരമൊരു നിര്ണ്ണായക തീരുമാനം വന്നത് ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിലെ മാറ്റങ്ങളെക്കൂടി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വിദേശകാര്യമന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചിയുടെ പ്രസ്താവനകളും സമാധാന പ്രതീക്ഷകള്ക്ക് ആക്കം കൂട്ടുന്നു.
ഫെബ്രുവരി 28-ന് ആരംഭിച്ച 'ഓപ്പറേഷന് എപ്പിക് ഫ്യൂറി' ഇറാനിലെ എണ്ണക്കയറ്റുമതി കേന്ദ്രമായ ഖാര്ഗ് ദ്വീപിനും സൈനിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്ക്കും വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങളാണ് വരുത്തിവെച്ചത്. ടെഹ്റാനിലെ ആസാദി ടവര് പരിസരത്തും മെഹ്റാബാദ് വിമാനത്താവളത്തിന് സമീപവും നടന്ന സ്ഫോടനങ്ങള് ഇറാന്റെ പ്രതിരോധ മേഖലയെ സാരമായി ബാധിച്ചിരുന്നു. ഈ സൈനിക സമ്മര്ദ്ദമാണ് ഇറാനെ ചര്ച്ചാമേശയിലെത്തിച്ചതെന്ന് അമേരിക്ക അവകാശപ്പെടുന്നു.
ജെ.ഡി വാന്സ്, ജാരെഡ് കുഷ്നര് തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സംഘമാണ് യു.എസ് ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള ചര്ച്ചകള്ക്ക് ചുക്കാന് പിടിക്കുന്നത്. ഒരു മാസത്തിലേറെയായി തുടരുന്ന യുദ്ധം പശ്ചിമേഷ്യയെ തകര്ക്കുമെന്ന ബോധ്യം ഇരുവിഭാഗത്തിനുമുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. വെടിനിര്ത്തല് പ്രഖ്യാപിച്ചതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെയും മേഖലയില് അശാന്തിയുടെ വിത്തുകള് അവശേഷിക്കുന്നുണ്ട്. ടെല് അവീവില് മിസൈല് മുന്നറിയിപ്പ് സൈറണുകള് മുഴങ്ങിയതും ഖത്തറിലും യു.എ.ഇയിലും ഉണ്ടായ സ്ഫോടന ശബ്ദങ്ങളും സാഹചര്യം ഇപ്പോഴും സങ്കീര്ണ്ണമാണെന്ന് ഓര്മ്മിപ്പിക്കുന്നു. ശത്രുത പൂര്ണ്ണമായും അവസാനിച്ചിട്ടില്ലെന്നും ഇത് കേവലം യുദ്ധത്തിലെ ഒരു ഇടവേള മാത്രമാണെന്നും നിരീക്ഷകര് കരുതുന്നു.
ഇറാന്റെ പത്തിന പദ്ധതിയില് പറയുന്ന 'നഷ്ട പരിഹാരത്തുക' നല്കുക എന്ന വ്യവസ്ഥ അമേരിക്ക അംഗീകരിക്കാന് സാധ്യത കുറവാണ്. കൂടാതെ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണത്തില് അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും വെക്കുന്ന കര്ശന നിബന്ധനകള് ചര്ച്ചകളെ വീണ്ടും പ്രതിസന്ധിയിലാക്കിയേക്കാം. എങ്കിലും സമാധാനപരമായ ഒരു പരിഹാരത്തിന് ട്രംപ് നല്കിയിരിക്കുന്ന ഈ അവസാന അവസരം നിര്ണ്ണായകമാണ്.
ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള എണ്ണനീക്കം തടസ്സപ്പെട്ടത് മൂലം ഗാലന് 2.98 ഡോളറില് നിന്ന് 4.14 ഡോളറിലേക്ക് ഉയര്ന്ന അമേരിക്കയിലെ പെട്രോള് വില ട്രംപിനെ അലോസരപ്പെടുത്തുന്ന പ്രധാന ഘടകമാണ്. ആഭ്യന്തരമായി ജനരോഷം ഉയരുന്നത് ഒഴിവാക്കാന് യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂടി ആവശ്യമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. അടുത്ത രണ്ടാഴ്ച ലോകത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അതിനിര്ണ്ണായകമാണ്. ഈ കാലയളവില് ഇറാനും അമേരിക്കയും മുഖാമുഖം ചര്ച്ചകള്ക്ക് തയ്യാറാകുമോ എന്നാണ് എല്ലാവരും നോക്കുന്നത്.